Kurban Bayramı yaklaşırken, özellikle özel sektör çalışanlarının tatil ve mesai hakları merak konusu oldu. Bayramın ilk günü 27 Mayıs Çarşamba gününe, son günü ise 30 Mayıs Cumartesi gününe denk geliyor. Arife günü olan 26 Mayıs Salı ile birlikte toplam 4,5 günlük yasal tatil söz konusu olacak.
Kamu çalışanları için pazartesi ve salı günlerinin de idari izin kapsamına alınmasıyla tatil süresi 9 güne çıkarken, bu uygulamanın özel sektörü doğrudan bağlamadığı belirtildi. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, özel sektör işverenlerinin isterlerse çalışanlarına ek izin imkânı sağlayabileceğini, ancak bunun yıllık izin, ücretsiz izin ya da telafi çalışması gibi yöntemlerle düzenlenebileceğini ifade etti.
9 Günlük Tatil Özel Sektör İçin Zorunlu Değil
Karakaş’ın değerlendirmesine göre, kamu için ilan edilen 9 günlük idari izin özel sektör çalışanları açısından otomatik bir hak oluşturmuyor. Bu noktada işçi ve işveren arasında yapılacak anlaşma önem taşıyor.
Ancak bayram döneminde çalıştırma konusunda işçinin onayı da kritik bir başlık olarak öne çıkıyor. İş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde farklı bir hüküm bulunmadığı sürece, işçinin bayramda çalışmaya zorlanamayacağı belirtiliyor. Çalışanın onayı olmadan mesaiye çağrılması ya da bu nedenle işten çıkarılması hukuki sonuçlar doğurabiliyor.
Karakaş, işçinin bayram çalışmasına önceden onay vermiş olsa bile bu onayını 30 gün önceden yazılı bildirimle geri çekebileceğini de hatırlattı.
Bayram Mesaisinin Karşılığı İzin Değil, Ücret
Bayramda çalışan işçinin ücret hesabı da net kurallara dayanıyor. İşçi bayram günü çalışmazsa, o günün ücretini çalışmadan tam olarak alıyor. Ancak tatil yapmayıp çalışırsa, çalıştığı her gün için ayrıca bir günlük ücret daha hak ediyor. Bu durum uygulamada “çifte yevmiye” olarak biliniyor.
Karakaş’ın verdiği örneğe göre günlük net ücreti 4 bin TL olan bir çalışan, bayramda çalıştığı her gün için toplam 8 bin TL kazanıyor. 4,5 günlük bayram süresince tam mesai yapan bir çalışanın maaşına ek olarak 18 bin TL ilave ödeme alabileceği hesaplanıyor.
İşverenin bu ödeme yerine “sonra izin kullandırma” yoluna gidemeyeceği de vurgulandı. Bayram çalışmasının karşılığının para olarak ödenmesi gerektiği, ayrıca haftalık 45 saati aşan çalışmalarda yüzde 50 zamlı fazla mesai ücretinin de gündeme geleceği belirtildi. Bayram mesaisi ücretlerinin en geç maaş ödeme gününde çalışanlara yatırılması gerekiyor.