Çalışanın her ay Sosyal Güvenlik Kurumuna hangi kazanç üzerinden bildirildiği de gelecekte bağlanacak emekli aylığının belirlenmesinde önemli rol oynuyor. Özellikle gerçek ücreti daha yüksek olmasına rağmen asgari ücret veya düşük prime esas kazanç üzerinden bildirilen çalışanlar açısından uzun vadede emekli aylığında kayıp riski ortaya çıkabiliyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi'ndeki köşe yazısına göre, 2008 Ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun sonrasında aylık bağlama oranlarında yapılan değişiklikler nedeniyle prime esas kazancın seviyesi daha da önemli hale geldi. Bu nedenle çalışanların yalnızca kaç gün prim yatırıldığına değil, primlerin hangi kazanç üzerinden bildirildiğine de dikkat etmesi gerekiyor.
Emekli Maaşının Anahtarı Prime Esas Kazançta
Emekli aylığının hesaplanmasında Prime Esas Kazanç yani PEK tutarı belirleyici unsurlar arasında bulunuyor. Çalışanın SGK’ya bildirilen kazancı ne kadar yüksekse, bunun emeklilik hesabına etkisi de o ölçüde artabiliyor.
Üstelik SGK matrahına yalnızca temel maaşın dahil edilmesi yeterli değil. Fazla çalışma ücretleri, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, prim, ikramiye ve prime tabi diğer ücret eklentilerinin de mevzuata uygun şekilde bordroya ve SGK bildirimine yansıtılması gerekiyor.
Bu nedenle fazla mesai yapan veya düzenli olarak prim ve ikramiye alan çalışanların bu ödemelerin bildirime dahil edilip edilmediğini kontrol etmesi önemli.
Fazla Mesai Bildirimi Emeklilik Aylığını Etkiliyor
İş Kanunu kapsamında haftalık normal çalışma süresi 45 saat olarak uygulanıyor. Bu sürenin üzerindeki çalışmalar fazla çalışma kabul edilirken, fazla mesai ücretinin normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenmesi gerekiyor.
Örneğin saatlik brüt ücreti 500 TL olan bir çalışanın 3 saat fazla mesai yapması halinde saatlik fazla çalışma ücreti 750 TL oluyor. Buna göre 3 saatlik fazla mesai karşılığı 2 bin 250 TL brüt ücretin bordroya ve prime esas kazanca doğru şekilde yansıtılması gerekiyor. Benzer şekilde bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalar ile prime tabi diğer ödemelerin eksiksiz bildirilmesi de gerek.
Bordroya İmza Atmadan Önce Kontrol Edin
Çalışanların her ay ücret bordrolarını incelemesi, özellikle fazla mesai, prim ve diğer ek ödemelerin doğru gösterilip gösterilmediğini kontrol etmesi gerekiyor. İmzalı ve herhangi bir itiraz kaydı bulunmayan bordrolar, ilerleyen dönemlerde fazla çalışma alacakları konusunda çalışan açısından ispat güçlüğüne yol açabiliyor.
Bu nedenle bordroda gerçeğe aykırı veya eksik bir bildirim bulunduğunu düşünen çalışanların durumu dikkatle değerlendirmesi önem taşıyor. Fazla çalışma ücretinin ödenmediği veya SGK’ya eksik bildirildiği düşünülüyorsa ALO 170 üzerinden ya da SGK ve Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri aracılığıyla başvuru yapılabiliyor.