Yapılan incelemeler sonucunda her yıl yaklaşık 100 bine yakın kişinin emeklilik işlemi iptal ediliyor. Kurum, özellikle fiili çalışma olmadan yapılan sigortalılık bildirimlerini mercek altına alıyor.
Uzmanlara göre, gerçek bir iş yerinde ve hizmet akdine dayalı olarak çalışan kişiler için herhangi bir risk bulunmuyor. Ancak çalışmadığı halde bir tanıdığının ya da akrabasının iş yerinden sigortalı gösterilen kişiler için durum farklı. Fiili bir çalışma yoksa, aradan yıllar geçse dahi sigortalılık iptal edilebiliyor. Emeklilik gerçekleşmiş olsa bile maaş bağlama işlemi geri alınabiliyor.
İş Yeri Karnesi ve “Ş, K, S” Harfleri
SGK’nın uygulamaya koyduğu “İş Yeri Karnesi Sistemi” ile her iş yerinin risk durumu analiz ediliyor. Hizmet dökümünde yer alan bazı harfler ise kritik önem taşıyor.
“Ş” harfi, iş yerinin şüpheli olduğunu gösteriyor. Bu durumda iş yeri kontrol sürecine alınıyor. “K” harfi, kontrollü iş yeri statüsünü ifade ediyor. Denetimler sonucunda iş yerinin paravan ya da sahte olduğu kanaatine varılırsa “S” harfi devreye giriyor. Bu aşamada ilgili sigortalıların tüm hizmetleri iptal ediliyor.
Kağıt üzerinde kurulmuş ve yalnızca sigortalı göstermek amacıyla faaliyet gösteren paravan şirketler, en sık karşılaşılan usulsüzlükler arasında yer alıyor. Bu şirketler üzerinden sigorta primi yatırılan kişilerin hem sigortalılıkları hem de emeklilikleri iptal edilebiliyor.
Maaşlar Faiziyle Geri Alınıyor
Sahte sigortalılığın sonuçları yalnızca emeklilik iptaliyle sınırlı kalmıyor. Haksız şekilde alınan emekli maaşları, sağlık giderleri, doğum ödenekleri ve iş göremezlik ödemeleri gecikme zammı ve faiziyle birlikte geri tahsil ediliyor. İşsizlik maaşı gibi yardımlar da aynı kapsamda değerlendiriliyor.
Şirket sahiplerinin kendi iş yerlerinde 4/A’lı olarak gösterilmesi veya eşlerin fiili çalışma olmadan sigortalı yapılması da riskli durumlar arasında bulunuyor. Ayrıca sahte boşanma yoluyla yetim maaşı alınması halinde de ödenen tutarlar geri istenebiliyor.