2027-2029 Orta Vadeli Programı’nda, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek, hakkaniyet ve aktüeryal dengeyi gözeten sosyal güvenlik düzenlemelerinin hayata geçirilmesi hedefi yer aldı. Ancak emekli aylığının hangi formülle değişeceğine ilişkin ayrıntılı bir yasal düzenleme henüz açıklanmış değil.
Mevcut sistemde emekli aylığı hesabında prime esas kazançlar, prim günleri ve aylık bağlama oranları gibi unsurlar etkili oluyor. Özellikle farklı dönemlerde sigortalı çalışması bulunan vatandaşların aylıklarında 1999 öncesi, 1999-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlere ilişkin farklı hesaplama parametrelerinin etkisi bulunuyor. Bu nedenle çalışma süresi uzadıkça emekli aylığının her durumda aynı oranda yükselmemesi uzun süredir tartışılıyor.
Çok Çalışanın Maaşını Artıracak Formül Tartışılıyor
SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, yeni dönemde emeklilik hakkını kazanmasına rağmen çalışmaya devam edenlerin sistemde kalmasını teşvik edecek modeller gündeme gelebilir. Karakaş, özellikle SSK ve Bağ-Kur kapsamındaki sigortalılar açısından çalışma süresi uzadıkça emekli aylığının da artmasını sağlayacak bir yapının beklenti oluşturduğunu belirtiyor.
Gündeme getirilen seçeneklerden biri, uzun çalışma sürelerinin aylık bağlama oranına daha güçlü yansıtılması. Buna göre 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için aylık bağlama oranında ilave artış uygulanması gibi modeller tartışılabilir. Ayrıca kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı taban aylık sistemlerinin oluşturulabileceği de uzman değerlendirmeleri arasında bulunuyor. Bunlar şu aşamada açıklanmış bir yasa hükmü değil, olası model önerileri niteliğinde.
Resmi OVP’de ise somut olarak sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi, prim tabanının genişletilmesi ve kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasının teşvik edilmesi hedefleniyor. Programdaki reform alanlarının 2027 döneminde kanuni veya idari düzenlemelerle ele alınması öngörülüyor.
Gözler Emekli Aylığı Hesaplama Sisteminde
Yeni bir model hayata geçirilirse temel amaçlardan birinin emeklilik hakkını kazanan çalışanların yalnızca aylık hesabı nedeniyle iş hayatından ayrılmasını önlemek olması bekleniyor. Böyle bir düzenleme, daha uzun süre prim ödeyenlerin emeklilik gelirine bunun daha güçlü yansımasını sağlayabilir.
OVP ayrıca sosyal güvenlik sisteminin kapsamının genişletilmesini, yeni çalışma modellerine uyumun artırılmasını ve prim tahsilatının güçlendirilmesini de hedefliyor. Dolayısıyla milyonlarca sigortalının merak ettiği yeni emekli maaşı formülü için gözler hazırlanacak mevzuat çalışmalarına çevrilmiş durumda.