SGK Başuzmanı İsa Karakaş, hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında kimlerin geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabileceğini anlattı. İşte çalışan emeklilerin dikkat etmesi gereken ayrıntılar.
Geçim şartları nedeniyle yeniden iş hayatına katılan pek çok emekli, sağlık sorunu yaşadığında gelir kaybına uğrayıp uğramayacağını merak ediyor. Sosyal Güvenlik Kurumunun ödediği ve halk arasında rapor parası olarak bilinen geçici iş göremezlik ödeneği, her çalışan emekliye aynı koşullarda verilmiyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre belirleyici unsur, emeklinin aylığını almaya devam edip etmediği ve hangi sigorta kollarına tabi çalıştığı. Hastalık nedeniyle alınan istirahat raporuyla iş kazasına bağlı raporun değerlendirilmesi de farklılık gösteriyor.
Emekli Maaşını Kestirerek Çalışanlar Rapor Parası Alabilir mi?
Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan ve emeklilik sonrasında özel sektörde yeniden çalışmaya başlayanlar, koşullarına göre emekli aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışmayı tercih edebiliyor.
Bu şekilde sigortalı çalışanlar, gerekli şartları sağlamaları halinde hastalık nedeniyle düzenlenen istirahat raporu için üçüncü günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği alabiliyor. Hastalık ödeneğinde, rapor başlangıcından önceki bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması da gerekiyor.
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamayan sigortalılarda ise hastalıktaki gibi üçüncü günü bekleme şartı bulunmuyor. SGK'nın kabul ettiği ve usulüne uygun raporla belgelenen durumlarda ödeme ilk günden başlayabiliyor.
SGK'nın açıklamalarına göre iş kazası ve meslek hastalığı kaynaklı geçici iş göremezlik ödeneğinde genel olarak belirli bir prim günü şartı aranmıyor. Buna karşılık hastalık raporlarında prim gün sayısı ve sigortalılık niteliğinin devam etmesi önem taşıyor. Dolayısıyla yalnızca doktor raporu alınması, ödeme için tek başına yeterli olmuyor.
Maaşını Almaya Devam Eden Emeklilere Hangi Durumda Ödeme Yapılıyor?
Emekli aylığını kestirmeden özel sektörde sosyal güvenlik destek primi, yani SGDP kapsamında çalışanların hakları daha sınırlı. Bu kişilere sıradan bir hastalık nedeniyle verilen istirahat raporu için hastalık sigortasından ödeme yapılmıyor.
Ancak iş kazası geçirmeleri veya meslek hastalığına yakalanmaları halinde farklı bir kural uygulanıyor. SGDP kapsamında çalışan emekliler, gerekli tespitler ve rapor koşulları sağlandığında iş kazası ya da meslek hastalığının ilk gününden itibaren geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanabiliyor.
Karakaş, şirket ortağı veya kendi iş yerinin sahibi olan Bağ-Kur emeklilerinin, belirli koşullarda emekli aylıkları kesilmeden faaliyetlerine devam edebildiğini de hatırlattı. Bununla birlikte bu durumun, her hastalık raporunda otomatik ödeme hakkı doğurduğu düşünülmemeli.
Öte yandan 4/b kapsamındaki sigortalılara hastalık sigortası üzerinden geçici iş göremezlik ödeneği verilmemesi, Bağ-Kur emeklilerinin dikkat etmesi gereken bir diğer ayrıntı olarak öne çıkıyor.
Malullük Aylığı Alanlar ve Kamuda Çalışan Emekliler İçin Kurallar
Malullük aylığı alanlar bakımından yeniden işe başlamak ayrı sonuçlar doğuruyor. Karakaş'ın açıklamasına göre malullük aylığını sürdürerek SGDP kapsamında çalışma seçeneği bulunmuyor. Çalışmaya başlanması halinde aylığın kesilmesi ve yeni sigortalılık statüsüne göre hakların değerlendirilmesi gerekiyor.
Kamuda yeniden görev alan emekliler için de yasal sınırlamalar geçerli. İstisnalar dışında kamu kurumlarında emekli aylığı kesilmeden çalışılamıyor. Normal sigorta kollarına tabi olarak çalışanların rapor ödeneği hakları, hastalık veya iş kazasının niteliğine göre belirleniyor.
Ödeneğin tutarı ise rapora ve prime esas kazanca göre değişiyor. SGK'nın genel uygulamasında yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavide üçte ikisi esas alınıyor. Raporun elektronik sisteme işlenmesi ve iş kazasına ilişkin gerekli bildirimlerin yapılması da sürecin sağlıklı yürütülmesinde belirleyici rol oynuyor.
Çalışan emeklilerin işe giriş bildirgesindeki sigorta türünü kontrol etmesi, raporun hangi nedenle düzenlendiğine dikkat etmesi ve ödemelerini e-Devlet üzerinden sorgulaması önem taşıyor. Yanlış bir sigortalılık varsayımı, rapor parası konusunda beklenmedik sonuçlarla karşılaşılmasına yol açabiliyor.