Türkiye'de 17 milyonu aşkın emekliyi yakından ilgilendiren bayram ikramiyesi sisteminde köklü bir dönüşüm yaşanıyor. Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında uygulanan sıkı maliye politikaları ve bütçe disiplini, mevcut bayram ikramiyesi uygulamasının sürdürülebilirliğini tartışmaya açtı. AK Parti kurmayları, "herkese eşit ikramiye" modelini terk ederek "gelire göre destek" formülü üzerinde çalışıyor.
44 milyar liralık yük zam planını rafa kaldırdı
Kamuoyundaki beklentiler doğrultusunda mevcut 4 bin liralık bayram ikramiyesinin yüzde 25 artışla 5 bin liraya çıkarılması seçeneği masaya yatırıldı. Ancak yapılan etki analizleri, 17 milyonu aşan emekli nüfusu için yapılacak sadece bin liralık bir artışın bütçeye yıllık 44 milyar liralık devasa bir ek yük getireceğini ortaya koydu. Ekonomi yönetimi ve parti yetkilileri, bin liralık artışın enflasyon karşısında vatandaşı memnun etmeyeceği, buna karşın Hazine'ye ağır bir yük bindireceği değerlendirmesiyle genel zam planından vazgeçti.
Sistem değişikliğinin temel gerekçelerinden birini de "sosyal adalet" kavramı oluşturuyor. AK Parti kaynakları, mevcut ekonomik konjonktürde ikramiyelerin gelir durumuna bakılmaksızın eşit ödenmesinin adaletsizlik yarattığını savunuyor. Parti kulislerinde, yüksek emekli aylığı alan bir milletvekili veya holding sahibi bir iş insanı ile 22 bin lira seviyesinde maaş alan standart bir işçi emeklisinin aynı miktarda ikramiye almasının hakkaniyetli olmadığı dile getiriliyor.
Anayasa engeline karşı "vatandaşlık maaşı" formülü
Sistemin gelire göre yeniden dizayn edilmesi fikri, beraberinde hukuki bir tartışmayı da getirdi. İkramiyenin örneğin "aylık geliri 50 bin liranın üzerinde olanlara" verilmemesi gibi salt maaş odaklı keskin bir sınırın, Anayasa'nın eşitlik ilkesine takılabileceği ve Anayasa Mahkemesi'nden dönebileceği endişesi hukukçular tarafından dile getirildi.
İktidar, bu hukuki engeli aşmak ve sistemi daha adil bir zemine oturtmak için bayram ikramiyelerini, altyapı çalışmaları süren "Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı" içine entegre etmeye hazırlanıyor.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
Sızan bilgilere göre, yeni dönemde emekli bayram ikramiyeleri tüm emekliler için "genel bir hak" olmaktan çıkarılarak "sosyal yardım" statüsüne alınacak. Bu kapsamda sadece emekli maaşına değil, hane halkı toplam gelirine ve kişinin üzerine kayıtlı mal varlığına bakılarak kapsamlı bir inceleme yapılacak ve gerçek ihtiyaç sahibi dar gelirli emekliler tespit edilecek.