SGK uzmanı Özgür Erdursun, bu durumdaki bazı sigortalılar için kayıt iptali, prim günlerinde eksilme ve hatta emeklilik hakkının tartışmalı hale gelmesi gibi risklerin gündeme gelebileceğini belirtti.
Erdursun’un aktardığı bilgilere göre, kamuoyunda tartışılan konu 18 yaşından önce sigortalı olan herkesi kapsamıyor. Bir fabrika, market, atölye, şirket ya da aile dışındaki farklı bir işveren yanında gerçekten çalışan kişilerin sigorta kayıtları için genel bir iptal uygulaması bulunmuyor. Riskli alan, özellikle anne veya babaya ait işyerlerinde yapılan sigorta bildirimlerinde ortaya çıkıyor.
Tartışmanın merkezinde SGK genelgesi var
Sürecin temelinde SGK’nin 2013/11 sayılı Genelgesi bulunuyor. Bu genelgede, anne veya babasına ait işyerinde çalışan çocuğun sigortalı sayılabilmesi için bazı şekli şartların aranabileceği belirtiliyor. Buna göre, çocuk adına vasi katılımıyla düzenlenmiş ve hakim onayından geçmiş bir hizmet sözleşmesinin bulunması gerektiği ifade ediliyor.
SGK’nin bazı incelemelerde bu düzenlemeyi esas alarak aile işyerlerinden yapılan sigorta bildirimlerini geçersiz kabul edebildiği belirtiliyor. Böyle bir durumda kişinin ilk sigorta başlangıç tarihi ileriye taşınabiliyor. Özellikle ilk girişi 8 Eylül 1999 öncesinde anne veya babasının işyerinden yapılan kişiler açısından bu durum EYT hakkının kaybedilmesi anlamına gelebiliyor.
Risk yalnızca sigorta başlangıcıyla da sınırlı kalmıyor. İlk sigorta girişi farklı bir işyerinden yapılmış olsa bile, 18 yaşından küçükken anne veya babasının yanında çalışılan dönemlerdeki prim günleri de inceleme konusu olabiliyor. Bu hizmetlerin iptal edilmesi halinde toplam prim günü azalabiliyor ve emeklilik için gerekli şartlar yeniden tartışmalı hale gelebiliyor.
Mahkemeler gerçek çalışmayı esas alıyor
SGK genelgedeki şekli şartları dikkate alırken, yargı sürecinde mahkemelerin çoğu zaman fiili çalışmaya baktığı ifade ediliyor. Yani kişinin gerçekten işyerinde çalışıp çalışmadığı, bordro kayıtları, ücret ödemeleri, tanık beyanları, işyerindeki faaliyetler ve dosyadaki diğer deliller birlikte değerlendiriliyor.
Yargıtay’ın son yıllardaki bazı kararlarında da gerçek çalışmanın ispatlanması halinde sigortalılık süresinin korunabileceği yönünde değerlendirmeler öne çıkıyor. 23 Şubat 2023 tarihli Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararında, annesine ait işyerinde 18 yaşından önce geçen çalışmaların fiili çalışma ile ispatlandığı kabul edilmiş ve SGK’nin itirazı reddedilmişti.