Türkiye’de çalışma hayatı boyunca farklı statülerde prim ödeyen milyonlarca kişi, emeklilik başvurusu öncesinde hangi kurumdan emekli olacağını merak ediyor. SSK, BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı kapsamında farklı dönemlerde çalışması bulunan sigortalılar için yalnızca toplam prim günü değil, son yıllardaki prim dağılımı da büyük önem taşıyor.
Emeklilikte hangi statüden aylık bağlanacağını belirleyen temel kriterlerden biri, geriye dönük son 2520 günlük fiili hizmet süresi olarak biliniyor. Bu süre içinde hangi statüde daha fazla prim ödenmişse, kişi o statünün emeklilik şartlarına tabi tutuluyor. Konu ile alakalı Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun önemli açıklamalar yaptı.
EYT Kapsamında Olmak Tek Başına Yeterli Değil
EYT düzenlemesiyle yaş şartından muaf olan birçok sigortalı için de son 2520 gün hesabı önemini koruyor. Kişi EYT kapsamında olsa bile, son primleri ağırlıklı olarak hangi statüdeyse o statünün prim gün şartlarını tamamlamak zorunda kalabiliyor.
Örneğin son dönemde BAĞ-KUR veya Emekli Sandığı primi ağırlıkta olan bir sigortalının, SSK şartları yerine bu statülerin prim koşullarıyla karşılaşması mümkün olabiliyor. Bu durumda erkek sigortalılar için 9000 gün, kadın sigortalılar için ise 7200 gün gibi daha yüksek prim şartları gündeme gelebiliyor.
Bu nedenle emeklilik planlaması yaparken yalnızca “EYT’li miyim?” sorusuna bakmak yeterli olmuyor. Hangi statüden emekli olunacağı, kaç gün prim gerektiği ve başvurunun hangi koşullarda yapılacağı ayrıntılı şekilde hesaplanmalı.
Borçlanma ve İleri Yaş Emekliliği Detayı
Kadın sigortalılar için doğum borçlanması da emeklilik hesabında sıkça gündeme geliyor. Ancak doğum borçlanmasında yalnızca doğumdan sonraki iki yıllık süreçte prim ödenmeyen boş süreler dikkate alınıyor. Bu nedenle iki çocuk için teorik olarak 1440 gün borçlanma hakkı bulunsa da, çalışmaya devam eden sigortalılarda borçlanılabilecek gün sayısı daha düşük olabiliyor.
Karma primi bulunan ve eksik günlerini tamamlayamayan vatandaşlar için ileri yaş emekliliği de seçenekler arasında yer alıyor. Belirli yaş sınırına ulaşan ve toplamda en az 5400 prim günü bulunan sigortalılar, şartları sağlamaları halinde yaş haddinden emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Öte yandan 1 Ekim 2008 sonrası ilk kez devlet memuru olanlar, farklı emeklilik hesaplamalarına tabi tutuluyor. Bu grupta yer alan kişilerin aylık bağlama şartları ve maaş düzeyleri önceki dönemlere göre farklılık gösterebiliyor.
Emeklilik sürecinde yapılacak yanlış bir tercih, daha düşük aylık alınmasına, başvurunun gecikmesine ya da gereksiz prim ödemelerine yol açabilir. Bu nedenle birden fazla statüde primi bulunan vatandaşların emeklilik başvurusu öncesinde tüm hizmet dökümlerini dikkatle incelemesi büyük önem taşıyor.