İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi'ndeki yazısına göre Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel rehberine göre engellilik indirimi, gelir vergisi matrahından yapılan indirim yoluyla ücretlilerin ve bazı serbest meslek erbabının vergi yükünü azaltıyor. Uygulamadan engelli olarak çalışan ücretliler, bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretliler, engelli serbest meslek erbabı ile engelli yakınına bakmakla yükümlü serbest meslek sahipleri yararlanabiliyor.
Çalışma gücü kayıp oranı en az yüzde 80 olanlar birinci, en az yüzde 60 olanlar ikinci, en az yüzde 40 olanlar ise üçüncü derece engelli kabul ediliyor. 2026 yılında aylık engellilik indirimi birinci derece için 12 bin TL, ikinci derece için 7 bin TL, üçüncü derece için 3 bin TL olarak uygulanıyor. GİB’in yüzde 15’lik ilk vergi dilimi üzerinden yaptığı örnek hesaplamada aylık vergi avantajı sırasıyla 1.800 TL, 1.050 TL ve 450 TL’ye ulaşıyor. Yıllık karşılıklar ise 21 bin 600 TL, 12 bin 600 TL ve 5 bin 400 TL olarak hesaplanıyor.
Bu rakamlar doğrudan herkese aynı tutarda ödenen bir sosyal yardım niteliği taşımıyor. İndirim, gelir vergisi matrahını azaltıyor ve ücretliye yansıyan gerçek avantaj kişinin vergi matrahına göre değişebiliyor. GİB tarafından açıklanan 1.800, 1.050 ve 450 liralık aylık avantajlar, gelir vergisi tarifesinin yüzde 15’lik ilk dilimi esas alınarak yapılan örnek hesaplamayı ifade ediyor.
Maaştan Araca Kadar Birden Fazla Avantaj
Engelli vatandaşlara sağlanan haklar yalnızca gelir vergisi indirimiyle sınırlı değil. Taşıt alımında ÖTV istisnası da belirli şartlarla uygulanıyor. 2026’da kapsama giren binek otomobillerde vergiler dahil bedel sınırı 2 milyon 873 bin 900 TL olarak uygulanırken, istisnadan yararlanacak araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı oranı şartı bulunuyor. Engellilik derecesi yüzde 90 ve üzerinde olanlarla yüzde 90’ın altında olup mevzuattaki özel tertibat ve kullanım şartlarını taşıyanlar farklı koşullarla istisnadan yararlanabiliyor. Mevcut düzenlemeye göre bu haktan her 10 yılda bir taşıt için faydalanılabiliyor.
Motorlu Taşıtlar Vergisi’nde de engellilik durumuna göre istisna uygulanıyor. Yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip kişilerin adlarına kayıtlı taşıtlarda özel tertibat ve bizzat kullanma şartı aranmazken, yüzde 90’ın altındaki kişilerde engellilik durumuna uygun özel tertibat gibi şartlar gündeme geliyor.
Tek Meskeni Olanlara Emlak Vergisi Avantajı
Vergi avantajlarının bir diğer önemli ayağını emlak vergisi oluşturuyor. Türkiye sınırları içerisinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene veya tek meskende hisseye sahip engelliler, şartları taşımaları halinde sıfır oranlı bina vergisinden yararlanabiliyor. Üstelik kişinin sahip olduğu evde bizzat oturması gerekmiyor. Tek meskenini kiraya verip başka bir konutta yaşayan engelli vatandaşlar da diğer koşulları sağlamaları halinde bu haktan faydalanabiliyor.
Bunun yanında bazı belediyeler su tarifelerinde, bazı GSM ve internet işletmecileri ise engelli abonelere yönelik indirimli uygulamalar sunabiliyor. Bu avantajların şartları kuruma göre değişebildiğinden güncel koşulların ilgili kurumdan öğrenilmesi önem taşıyor. Engellilerin kullanımına özel bazı araç, gereç ve cihazlarda da şartların sağlanması halinde gümrük vergisi avantajları bulunuyor.
Başvuru Nasıl Yapılıyor?
Engellilik indiriminden yararlanmak isteyenler başvurularını Dijital Vergi Dairesi üzerinden gerçekleştirebiliyor. Başvurular ayrıca ilgili defterdarlık, vergi dairesi müdürlüğü veya malmüdürlüğüne gerekli belgelerle yapılabiliyor. Çalışanlardan başvuru dilekçesi, işveren yazısı, kimlik bilgileri ve mevzuata uygun sağlık kurulu raporu gibi belgeler talep ediliyor. Sağlık raporları ilgili süreç kapsamında değerlendirilerek engellilik derecesi belirleniyor.
Emlak vergisi avantajı için ilgili belediyeye, taşıt istisnalarında ise rapor ve araç şartlarına göre işlem yapılması gerekiyor. Gelir İdaresi Başkanlığı, 25 Eylül 2026’da “Engelliler İçin Vergi Rehberi”ni güncelleyerek gelir vergisi, ÖTV, MTV, KDV ve emlak vergisine ilişkin ayrıntıları yeniden yayımladı. Güncel uygulamalar konusunda VİMER 189 üzerinden de bilgi alınabiliyor.