Sosyal güvenlik sistemi, çalışma imkânı bulunmayan ya da düzensiz gelir elde eden kadınlara da emeklilik kapısını aralarken, prim desteğine yönelik yeni bir modelin devreye alınması planlanıyor.
Ev Kadınları Nasıl Emekli Olabilecek?
Daha önce sigortalı çalışması olsun ya da olmasın, 18 yaşını doldurmuş ve herhangi bir sosyal güvenlik kapsamında yer almayan kadınlar isteğe bağlı sigorta sistemine dahil olabiliyor. Başvurular e-Devlet üzerinden ya da Sosyal Güvenlik Kurumu birimlerinden yapılabiliyor.
Bu sistemde düzenli olarak prim ödeyen kadınlar, gerekli gün sayısını tamamladıklarında emeklilik hakkı kazanıyor. Mevcut uygulamada isteğe bağlı sigorta primleri asgari ücrete göre belirleniyor. 2026 yılı itibarıyla en düşük aylık prim tutarı 10 bin 899 lira 90 kuruş seviyesinde bulunuyor. Daha yüksek prim ödeyenler ise ileride daha yüksek maaş alma imkanına sahip oluyor.
İsteğe bağlı sigorta kapsamında ödenen primler, 2008 yılından sonra Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor. Bu nedenle emeklilik şartları da Bağ-Kur sistemi üzerinden belirleniyor.
Emeklilik Şartları ve Avantajlar
Ev kadınlarının emekli olabilmesi için en az 5 bin 400 gün prim ödemesi gerekiyor. Kısmi emeklilik için ise 15 yıl sigortalılık süresi ve gerekli prim gününün tamamlanması şartı aranıyor. Yaş kriteri ise primlerin tamamlandığı tarihe göre 60 ile 65 arasında değişiyor.
Daha önce sigortalı çalışması bulunan kadınlar için ise avantajlı seçenekler söz konusu. Özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olanlar, eksik primlerini tamamlayarak daha erken yaşta emekli olabiliyor. Örneğin belirli bir prim gününe ulaşmış bir kişi, isteğe bağlı sigorta ile eksik günlerini tamamlayarak daha kısa sürede emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Evde üretim yapan, küçük ölçekli işlerle gelir elde eden ya da gündelik işlerde çalışan kadınlar da bu sistemden yararlanabiliyor. Tarımsal faaliyetlerde bulunan ya da esnaf muafiyetinden faydalanan kadınlar için de emeklilik yolu açık tutuluyor.
Devlet Desteği ile Prim Yükü Azalacak
Gündemdeki yeni düzenleme ile en dikkat çeken başlık ise devlet katkısı oldu. Buna göre, ev kadınlarının isteğe bağlı sigorta kapsamında ödeyeceği primlerin üçte biri devlet tarafından karşılanacak. Mevcut prim tutarları üzerinden hesaplandığında yaklaşık 3 bin 600 liralık kısmın devlet tarafından ödenmesi planlanıyor.
Bu durumda ev kadınlarının cebinden çıkacak aylık prim miktarı önemli ölçüde düşecek. Böylece daha fazla kadının sosyal güvenlik sistemine dahil olması ve emeklilik hakkı elde etmesi hedefleniyor.
Ayrıca ev hizmetlerinde çalışan kadınlar için de farklı uygulamalar bulunuyor. Ayda 10 günden az çalışanlar için daha düşük primler söz konusu olurken, 10 günden fazla çalışanlar için sigorta primleri işveren tarafından ödeniyor. Eksik günler ise isteğe bağlı olarak tamamlanabiliyor.