2026 yılıyla birlikte yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle, tapuda taşınmazın değerini eksik beyan edenlere uygulanan vergi zıyaı cezası büyük oranda artırıldı. Eskiden kaçırılan vergi tutarının %25’i kadar ceza kesilirken, yeni düzenleme ile bu oran %100’e çıkarıldı. Yani, kaçırılan her 1 liralık vergi için, aynı miktarda (1 lira) ek ceza ödenecek. Bu, cezalarda yaklaşık 4 katlık bir artışa tekabül ediyor.
GİB İlk Adımı Attı
Bu sıkı denetim politikasının ilk somut adımları atıldı. Gelir İdaresi Başkanlığı, gerçek değerinin altında beyanda bulunulduğunu tespit ettiği şüpheli gayrimenkul satışlarına ilişkin alıcı ve satıcılara tebligatlar göndermeye başladı. Sosyal medyada bazı vatandaşların eline ulaşan bu tebligatlar, sürecin fiilen başladığını gösteriyor. Tebligatlarda, ilgili kişilere işlemin detaylarını açıklamaları için 15 gün süre veriliyor ve bu süre içinde bulundukları ilin Defterdarlığı’na bağlı Denetim Koordinasyon Müdürlüğü’ne giderek savunma yapmaları isteniyor.
Yapay Zeka Destekli Denetim ve Vatandaşa Kritik Uyarılar
Peki devlet, hangi satışın şüpheli olduğuna nasıl karar veriyor? Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı’nın açıklamalarına göre, Gelir İdaresi yapay zeka destekli sistemler, bölgedeki emsal satış verileri ve değerleme raporları üzerinden kapsamlı bir risk analizi yapıyor. Örneğin, bir bölgedeki benzer daireler 6 milyon TL’den satılırken, 4 milyon TL’ye yapılan bir satış işlemi otomatik olarak sisteme takılıyor ve incelemeye alınıyor.
Uzmanlar, evine tebligat gelen vatandaşların paniğe kapılmamasını, ancak süreci ciddiye almasını öneriyor. 15 günlük yasal süre içinde mutlaka ilgili birime gidilmesi ve eğer satış bedeli gerçekten tebligatta belirtilenden düşükse, bu durumu belgeleriyle (örneğin, ödeme kayıtları, banka havalesi dekontları) ispatlamaya çalışmak gerekiyor. Eğer eksik beyan yapıldığı kabul edilirse, düzeltme beyannamesi verilerek kaçırılan vergi ve cezasının ödenmesi, ileride daha ağır yaptırımlarla karşılaşmamak için en doğru yol olarak görülüyor.