Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığına göre, ürün satışı sırasında adına prim kesintisi yapılan ancak bu tutarın SGK kayıtlarına geçmediği gerekçesiyle emeklilik talebi reddedilen çiftçiler için önemli bir hukuki kapı aralandı. Karara göre, ürün bedelinden prim kesintisi yapıldığını gösteren makbuz, tarım Bağ-Kur tescili açısından güçlü bir delil olarak kabul edilebilecek.
Süreç, 1994 yılında özel bir şirkete pamuk satan bir çiftçinin yaşadığı mağduriyetle başladı. Çiftçinin ürün bedelinden prim kesintisi yapılmasına rağmen, SGK bu paranın kuruma intikal etmediğini belirterek tescil talebine karşı çıktı. Oysa çiftçi açısından mesele oldukça netti: Ürününü satmış, bedelinden prim kesintisi yapılmış ve buna ilişkin makbuz almıştı. Bu tescilin kabul edilmesi durumunda sigorta başlangıcı 1994 yılına çekilecek, böylece kişi EYT kapsamında yaş şartı aranmadan emeklilik hakkına kavuşabilecekti.
“Sigortalı Tahsilat Memuru Değildir” Vurgusu
Yerel mahkeme, çiftçinin lehine karar vererek 1994 yılındaki sigortalılığın tespitine hükmetti. Ancak SGK kararı istinafa taşıdı. Bölge Adliye Mahkemesi, yerel mahkeme kararını bozarken dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’ne gitti. Daire, tevkifatın SGK’ya ulaşmamış olmasının tescile engel sayılamayacağını belirterek kararı bozdu. Direnme üzerine dosya bu kez Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun önüne geldi.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, verdiği kararla vatandaşın ürün bedelinden kesilen primin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını takip etmekle yükümlü tutulamayacağını ortaya koydu. Kesintiyi yapan şirketin parayı kuruma aktarmamasından sigortalının sorumlu olmayacağı, bu sorumluluğun kesintiyi yapan kişi ve kuruluşlarda olduğu vurgulandı.
1999 Öncesi Makbuzu Olanlar İçin Kritik Fırsat
Karar, özellikle 8 Eylül 1999 ve öncesinde tarım ürün satışlarından prim kesintisi yapılan vatandaşlar için büyük önem taşıyor. Elinde tevkifat makbuzu bulunan kişiler, bu belgeyle sigortalılık başlangıcının geçmişe çekilmesini talep edebilir. Böylece şartları uygun olanlar EYT kapsamında yaş şartına takılmadan emeklilik imkânı elde edebilir.
Bu karar, yıllardır “para SGK kasasına girmedi” gerekçesiyle mağdur edilen tarım emekçileri açısından emsal niteliği taşıyor. Çiftçi ürününü satarken prim kesintisine razı olmuşsa, sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koymuş sayılıyor.