Çalışma hayatında sağlık sorunları yaşayan vatandaşlar için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sağlanan malulen emeklilik hakkı, son dönemde yeniden gündeme geldi. Normal şartlarda emekli olabilmek için uzun yıllar prim ödemek gerekirken, sağlık nedeniyle iş gücünü kaybedenler için bu süre önemli ölçüde düşürülebiliyor. Buna göre bazı durumlarda 1800 gün primle emeklilik mümkün hale geliyor.
Uzmanlara göre malulen emeklilikten yararlanabilmek için en temel şart, çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğinin resmi olarak belgelenmesi. Bunun yanı sıra en az 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 gün prim ödemesi aranıyor. Ancak başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan kişilerde 10 yıl şartı aranmaksızın yalnızca 1800 gün prim yeterli sayılabiliyor.
Kimler Yararlanabiliyor, Süreç Nasıl İşliyor?
Malulen emeklilik hakkı, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki sigortalıları kapsıyor. Ancak bu haktan yararlanabilmek için kişinin maluliyet nedeniyle çalışma hayatını sonlandırması gerekiyor. Bağ-Kur’lular için ayrıca prim borcunun bulunmaması şartı aranıyor.
Başvuru sürecinde en kritik aşama ise sağlık kurulu raporu. Vatandaşların SGK’ya başvurarak yetkili hastanelere sevk edilmesi ve buradan alınacak resmi raporla maluliyet durumunun tespit edilmesi gerekiyor. Özel hastanelerden alınan raporlar ise bu süreçte geçerli sayılmıyor.
Eksik prim günleri olan vatandaşlar için borçlanma imkanı da bulunuyor. Erkekler askerlik sürelerini, kadınlar ise doğum sonrası çalışmadıkları dönemleri borçlanarak prim günlerine ekleyebiliyor.
Hangi Hastalıklar Kapsamda, Hangi Durumlarda Kesiliyor?
Malulen emeklilik kapsamında değerlendirilen hastalıklar arasında kanser, beyin tümörleri, MS, Parkinson, Alzheimer, kalp yetmezliği ve organ nakilleri gibi ciddi rahatsızlıklar yer alıyor. Ayrıca solunum sistemi hastalıkları, psikiyatrik rahatsızlıklar ve ağır kronik hastalıklar da bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Kanser hastaları için özel bir uygulama bulunuyor. Teşhisten itibaren belirli süreler için, bazı şartlar esnetilerek malullük aylığı bağlanabiliyor. Bu süre genellikle 12 ila 24 ay arasında değişebiliyor.
Öte yandan malulen emekli olan kişilerin tekrar çalışmaya başlaması halinde aylıkları kesiliyor. Ayrıca belirli aralıklarla yapılan kontrol muayenelerinde maluliyet durumunun ortadan kalktığının tespit edilmesi durumunda da maaş ödemesi sona eriyor.