Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, yaklaşmakta olan Kurban Bayramı öncesinde hayvancılık sektörü ve kurbanlık fiyatları hakkında kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Bayraktar, Kurban Bayramı'nın sadece dini bir ibadet olmakla kalmayıp, ülke ekonomisine büyük katkı sağlayan önemli bir ekonomik hareket olduğunu vurguladı.
TZOB'un çeşitli illerden derlediği verilere göre, 2025 yılında yaklaşık 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 600 bin küçükbaş olmak üzere toplam 3 milyon 350 bin kurbanlık hayvanın kesilmesi bekleniyor. Ancak sektör temsilcileri, bu yılki satışların önceki yıllara kıyasla daha yavaş seyrettiğini belirtiyor.
BÜYÜKBAŞ VE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN FİYAT ARALIKLARI
Kurbanlık hayvan fiyatları coğrafi konum, hayvanın cinsi, yaşı ve beslenme durumuna göre geniş bir yelpazede şekilleniyor. TZOB verilerine göre büyükbaş hayvanlarda fiyatlar hayvan başına 80 bin ile 350 bin lira arasında değişirken, küçükbaş hayvanlarda bu rakam 13 bin ile 40 bin lira aralığında seyrediyor.
Canlı kilogram bazında fiyatlara bakıldığında, büyükbaş hayvanlarda kilogram başına 250-380 lira, küçükbaş hayvanlarda ise 230-380 lira arasında değişen fiyatlar görülüyor. Ülke geneli ortalamalarında büyükbaş hayvanların kilogram fiyatı 300 lira 38 kuruş, küçükbaş hayvanların ise 307 lira 52 kuruş olarak hesaplanıyor.
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde fiyatlar öne çıkıyor. İstanbul'un Avrupa yakasında büyükbaş canlı kilogram fiyatları 300-380 lira, Anadolu yakasında 300-350 lira bandında. Küçükbaş hayvanlarda ise Avrupa yakası 350-380 lira, Anadolu yakası 320-370 lira seviyelerinde bulunuyor.
YILLIK FİYAT ARTIŞLARI VE NEDENLERİ
2024 yılına göre karşılaştırma yapıldığında, büyükbaş hayvanlarda yüzde 21, küçükbaş hayvanlarda ise yüzde 25,9 oranında artış görülüyor.
Asgari ücretteki yüzde 30'luk artışla birlikte işçilik maliyetleri 20 bin 2 liradan 26 bin 5 liraya yükseldi. Yem maliyetlerinde ise ciddi artışlar dikkat çekiyor: kuru yonca otu tonunda yüzde 46,5 artışla 7 bin 482 liradan 10 bin 958 liraya, saman yüzde 33,4 artışla 2 bin 797 liradan 3 bin 733 liraya, besi yemi ise yüzde 25,5 artışla 10 bin 229 liradan 12 bin 835 liraya çıktı.
Elektrik maliyetleri kilovat başına yüzde 12,8 artışla 256 lira 46 kuruştan 377 lira 21 kuruşa, mazot fiyatları ise yüzde 13,8 artışla 41 lira 23 kuruştan 46 lira 94 kuruşa yükseldi. Nakliye maliyetlerinde de önemli artışlar yaşandı; Kars'tan Ankara'ya 47 bin liradan 55 bin liraya, İstanbul'a 58 bin liradan 70 bin liraya çıkan taşıma ücretleri üreticilerin maliyetlerini artırdı.
HİSSELİ SATIŞ SİSTEMİ VE PAZARLAMA
Büyükbaş hayvanlarda uygulanan hisseli satış sisteminde fiyatlar 20 bin ile 45 bin lira arasında değişiyor. İstanbul'da kişi başı hisse bedeli 30-45 bin lira, Ankara'da 25-40 bin lira, İzmir'de 23-40 bin lira, Bursa'da 28-45 bin lira bandında seyrediyor. Antalya'da 25-30 bin lira, Sakarya'da 20-40 bin lira, Adana, Gaziantep ve Samsun'da ise 20-30 bin lira aralığında hisse bedelleri uygulanıyor.
Kurbanlık satış yerlerinde çadır kiralarının yüksekliği üreticileri zorluyor. Ankara'da 20-40 bin lira, Bursa'da 50-120 bin lira, İzmir'de 50-100 bin lira, İstanbul'da ise 100-200 bin lira arasında çadır kirası ödeniyor. TZOB, belediyelerin bu konuda daha duyarlı davranması gerektiğini vurguluyor.
EKONOMİYE TOPLAM KATKI VE DERİ SEKTÖRÜ
TZOB hesaplamalarına göre, 2025 Kurban Bayramı'nda toplam 147 milyar liranın üzerinde ekonomik hareket gerçekleşecek. Büyükbaş hayvanlara 90 milyar 114 milyon lira, küçükbaş hayvanlara ise 56 milyar 940 milyon lira ödeneceği tahmin ediliyor.
Deri sektörüne katkıda ise önemli potansiyel var ancak kayıplar yaşanıyor. Standartlara uygun işlendiğinde toplam 753 milyon liralık deri geliri elde edilebilecekken, yanlış kesim teknikleri nedeniyle yüzde 20 civarında kayıp yaşanıyor. Bu durumda ekonomiye kazandırılacak deri değeri 602 milyon 400 bin lira civarında kalıyor.
Kasaplık hizmetleri için de büyük meblağlar harcanıyor. Büyükbaş hayvanlarda 5-15 bin lira, küçükbaşta bin-bin 500 lira arasında değişen ücretlerle toplam 4,4 milyar liranın üzerinde ödeme yapılacağı hesaplanıyor.