Milyonlarca emekliyi doğrudan ilgilendiren maaş haczi ve bloke tartışmaları yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. Bankaların kredi taksiti gerekçesiyle maaş hesaplarına uyguladığı bloke işlemleri, emekliler arasında büyük tedirginlik yaratmaya devam ediyor. TÜKONFED Bankacılık Komisyonu Başkanı Hüseyin Ölmez, katıldığı bir radyo programında bu konuya ilişkin son derece önemli açıklamalar yaparak emeklilerin yasal haklarını tüm açıklığıyla ortaya koydu. Ölmez'in uyarıları, pek çok emeklinin farkında olmadan hak kaybı yaşadığına işaret ediyor.
Ölmez, konunun temel çerçevesini şu sözlerle çizdi: "Emekli maaşları 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası kapsamında haczedilemez. Sadece nafaka borçları ve SGK borçları için haczedilebilir." Nafaka borçlarında emekli maaşının yüzde 25 ile yüzde 50'si arasında, hâkimin takdirine bağlı olarak kesinti yapılabileceğini belirten Ölmez, SGK kesintilerinin ise teknik anlamda bir haciz olmadığını ve kaynaktan yapılan bu kesintilerin yüzde 25 sınırını aşamayacağını vurguladı. Bunların dışında hiçbir alacaklının emekli maaşına haciz uygulayamayacağının altını çizen Ölmez, "Yani bunun dışında hiçbir şekilde emekli maaşları haczedilemez" ifadelerini kullandı.
Bloke Nedir, Banka Ne Yapabilir Ne Yapamaz?
Haciz kadar gündemde yer bulan bir diğer konu ise bloke uygulaması. Ölmez, iki kavram arasındaki kritik farkı şöyle anlattı: Blokede banka, alacağına karşılık hesabı hareketsiz bırakıyor; parayı kendi hesabına aktaramıyor ancak emekli de o parayı kullanamıyor. Yargıtay kararlarına atıfta bulunan Ölmez, rıza gösterilmiş olsa bile emekli maaşlarına bloke konulamayacağını hatırlattı.
Banka kredisi kullanan emekliler için ise istisnai bir durum söz konusu. Maaşını aldığı bankadan kredi kullanan emeklilerde, her iki sözleşme de virman yetkisini içerdiğinden banka yalnızca maaşın yattığı gün ile ödeme günü arasındaki süre için ve sadece o ayki kredi taksiti kadar bir bloke uygulayabiliyor. Ölmez bu noktada net bir sınır çiziyor: "Hiçbir şekilde bir emeklinin maaşını banka kesinlikle ve kesinlikle kendisine de sormadan, tamamını da hiçbir şekilde bloke edemez."
KMH Tuzağı ve Emekli İkramiyesindeki Gizli Risk
Kredili mevduat hesapları konusunda da kritik uyarılarda bulunan Ölmez, bu sistemin emekliler açısından ciddi bir risk barındırdığını vurguladı. KMH sisteminde hesapta para varken alacak, para yokken borç bakiyesi oluşuyor. Maaş aynı hesaba geldiği için borç otomatik olarak tahsil ediliyor ve emekli bu kesintiye itiraz edemiyor.
Emekli maaşı dışındaki gelirlerin durumu da dikkat gerektiriyor. Ölmez'e göre emekli maaşının yattığı hesapta kira geliri veya başka gelirler bulunuyorsa ve alacaklılar bunu ispatlayabilirse bu gelirler haczedilebiliyor. Özellikle emekli ikramiyesinin haciz kapsamında olduğu hatırlatması, pek çok emeklinin göz ardı ettiği kritik bir ayrıntıya dikkat çekiyor.
Promosyon Cazibesine Kapılmadan Önce Hesabı İyi Yapın
Son olarak emekli promosyonlarına ilişkin çarpıcı bir uyarıda bulunan Ölmez, yüksek promosyon tekliflerinin göründüğü kadar cazip olmayabileceğini söyledi. Banka değiştirip promosyon alan emeklilerin hesabının 3 yıl boyunca yeni bankada bloke edildiğini hatırlatan Ölmez, "30.000 TL para alıyorum diye önceki bankaya yüksek faiz ödemesin. İki banka arasındaki maliyete dikkat etsin" dedi.