Halk arasında "Yıpranma Payı" olarak bilinen bu düzenleme, yıllarca sadece madenci, polis ve askerlerle özdeşleşirken, artık sağlık çalışanlarından gazetecilere, itfaiyecilerden ağır sanayi işçilerine kadar geniş bir meslek grubunu kapsıyor. Yılda 60 ila 180 gün arasında ekstra prim günü kazandıran sistem, milyonlarca çalışana 5 yıla varan erken emeklilik imkanı sunuyor.
Normal koşullarda emeklilik için gereken prim gün sayısı ve yaş kriterlerini doldurmak uzun yıllar alırken, bazı meslekler doğası gereği çalışanların sağlığından ve ömründen daha fazla pay alıyor.
Nasıl Hesaplanıyor ve Kimler Faydalanıyor?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, ağır işlerde çalışanların her yıl için ilave prim günü kazanmasını sağlıyor. Normal bir çalışan yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı olan bir işçi, çalıştığı işin risk grubuna göre yılda 60, 90 veya 180 gün fazladan prim kazanıyor. Örneğin, yılda 90 gün yıpranma payı olan bir işte çalışıyorsanız, 12 ay fiilen çalışmanıza karşın SGK size 450 gün prim işliyor.
2026 düzenlemesiyle listeye eklenen meslek grupları arasında sağlık çalışanları (doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni, ambulans şoförü), sarı basın kartı sahibi gazeteciler, maden ve yeraltı işçileri, güvenlik güçleri, ağır sanayi çalışanları ve itfaiyeciler bulunuyor. Yeni düzenlemeyle çimento fabrikası işçileri, alüminyum fabrikası çalışanları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları da listeye dahil edildi.
Başvuru Şartları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yıpranma payından faydalanabilmek için sadece o meslekte çalışıyor görünmek yeterli değil. Kişinin riskli işi fiilen yapıyor olması, en az 3600 gün (madenciler için 1800 gün) çalışmış olması ve işveren tarafından doğru meslek koduyla SGK'ya bildirilmiş olması gerekiyor. Vatandaşlar, e-Devlet sistemi üzerinden "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" sayfasından yıpranma paylarını sorgulayabilir ve hak kaybına uğramamak için meslek kodlarını kontrol edebilirler.