Emeklilikte kademe konusu, özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olan çalışanların gündeminde önemli bir yer tutuyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi sonrası artan talepler, bu gruptaki vatandaşların neden daha geç emekli olduklarına dair sorgulamaları artırdı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’nde yayımlanan yazısında, bu konuda önemli açıklamalarda bulundu.
8 Eylül 1999: Bir Günün Yarattığı Uçurum
Karakaş, 8 Eylül 1999 tarihinin emeklilikte adaletsizlik tartışmalarının merkezinde olduğunu vurguladı. “8 Eylül 1999 ve öncesinde bir gün bile sigorta girişi olanlar yaş şartı aranmadan hemen emekli olurken, bu tarihten sadece bir gün sonra işe başlayanlar, aynı kuşakta olmalarına rağmen erkeklerde 17, kadınlarda ise 20 yıla kadar daha geç emekli oluyor.” dedi.
Bu durumun, o dönemde yaygın olan kayıt dışı istihdamdan kaynaklandığını belirten Karakaş, SSK Başmüfettişi olarak görev yaptığı yıllarda, çalışanların yarısından fazlasının sigortasız çalıştırıldığını gözlemlediğini ifade etti. Staj, çıraklık, askerlik veya üniversite eğitimi gibi nedenlerle sigorta girişi 1999 sonrası olan kadınların 58, erkeklerin ise 60 yaşını beklemek zorunda kaldığını aktardı. EYT’liler 5000-5975 prim günüyle emekli olurken, bir gün sonra sigortası başlayanlar 7000-8000 prim gününe rağmen yaş şartına takılıyor. Karakaş, bu uçurumun kademeli bir düzenlemeyle daha adil hale getirilmesinin şart olduğunu vurguladı.
Kademeli Emeklilik Kimleri Kapsayacak?
Karakaş, kademeli emeklilik bekleyenlerin 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigorta girişi olanları kapsadığını belirtti. Bu grup, farklı sigortalılık türlerine göre çeşitleniyor: İş Kanunu’na tabi SSK’lılar, esnaf ve şirket ortakları gibi Bağ-Kur’lular, memurlar, tarım SSK ve Bağ-Kur’lular, banka ve TOBB sandıklarına tabi olanlar. Her bir grup için emeklilik şartları, sigortalılık türüne göre değişiklik gösteriyor. Karakaş, bu dönemde sigorta girişi olan milyonlarca çalışanın “emeklilikte adalet” talebiyle kademeli düzenleme beklediğini ifade etti.
Borçlanma ile Kademe Şansı Mümkün mü?
Borçlanma yoluyla kademeli emeklilik kapsamına girme ihtimali, vatandaşların en çok merak ettiği konular arasında. Karakaş, 3 Mart 2023’te Resmi Gazete’de yayımlanan EYT düzenlemesinin, borçlanma yoluyla birçok kişiye emeklilik fırsatı sunduğunu hatırlattı. Benzer bir düzenlemenin kademeli emeklilik için de uygulanabileceğini belirten Karakaş, “Askerlik borçlanmasıyla sigorta başlangıç tarihini 30 Nisan 2008 ve öncesine çekenler, kademe kapsamına girebilir. Aynı şekilde, bu tarihten önce staj sigortası olan kadınlar, doğum borçlanmasıyla kademeli emeklilik düzenlemesine dahil olma şansına sahip olabilir.” dedi.