Türkiye’de özellikle 2021-2024 yılları arasında sıfır kilometre araç piyasasında yaşanan yoğunluk, stok sorunu ve ek ödeme iddiaları inceleme konusu oldu. Koronavirüs salgını sonrası küresel tedarik zincirinde yaşanan sorunlar ve çip krizinin etkisiyle araç bulunabilirliğinde sıkıntılar yaşanmış, birçok vatandaş sıfır araç alabilmek için uzun süre sıra beklemek zorunda kalmıştı.
Bu dönemde bazı araç alımlarında ek aksesuar zorunluluğu, bayi dışı ödeme, elden alınan ücret ve araç bedeli dışında talep edilen farklı kalemlere ilişkin iddialar gündeme gelmişti. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, bu kapsamda harekete geçerek 2021-2024 yılları arasında sıfır otomobil alan vatandaşlara mektup göndermeye başladı.
Söz konusu dönemde yaklaşık 4 milyona yakın sıfır araç satışı gerçekleştiği belirtilirken, incelemenin geniş bir kesimi ilgilendirdiği ifade ediliyor. Gönderilen yazılarda, araç alım sürecinde yapılan tüm ödemelerin ve varsa ek hizmetlerin ayrıntılı şekilde açıklanması isteniyor.
Araç Bedeli ve Ödeme Belgeleri İsteniyor
Maliye tarafından gönderilen yazılarda, vatandaşlardan satın aldıkları aracın hangi bedelle alındığını açıklamaları talep ediliyor. Ödemenin banka, PTT, havale, EFT, kredi kartı, nakit ya da farklı bir yöntemle yapılıp yapılmadığı soruluyor.
Araç alımına ilişkin tüm ödeme belgelerinin de yazı ekinde sunulması isteniyor. Bu kapsamda banka dekontları, makbuzlar, havale ve EFT kayıtları, kredi kartı slipleri ve ödeme sürecini gösteren diğer belgelerin gönderilmesi gerekiyor. Nakit ödeme yapılmışsa bunun da açık ve net şekilde belirtilmesi talep ediliyor.
İnceleme yalnızca aracın ana satış bedeliyle sınırlı kalmıyor. Araç alımı sırasında bayiye veya başka bir firmaya yapılan tüm ek ödemeler de sorgulanıyor. Bu nedenle araç sahiplerinin, satın alma sürecine ilişkin ellerindeki belge ve kayıtları dikkatli şekilde hazırlaması gerekiyor.
Ek Aksesuar, Sigorta ve Garanti de Mercekte
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından yöneltilen sorular arasında araçla birlikte alınan ek aksesuarlar da yer alıyor. Yan basamak, park sensörü, sis farı, rüzgarlık, navigasyon, havuz paspas, yedek parça, boya koruma ve benzeri ürün veya hizmetlerin alınıp alınmadığı soruluyor.
Bu işlemlerin hangi firma tarafından yapıldığı, ödemenin kime yapıldığı ve söz konusu işlemler için fatura düzenlenip düzenlenmediği de açıklanması gereken bilgiler arasında bulunuyor. Ayrıca aksesuarların araç teslimi sırasında mevcut olup olmadığı ya da araç teslim edildikten sonra serviste sonradan takılıp takılmadığı da sorgulanıyor.
Ek garanti, sigorta ve benzeri hizmetler için yapılan ödemeler de inceleme kapsamında değerlendiriliyor. Bu ödemelerin araç tesliminden önce mi, teslimden sonra mı yoksa araç bedeliyle birlikte mi yapıldığı; nakit, havale ya da kredi kartıyla mı ödendiği konusunda ayrıntılı bilgi talep ediliyor.
Cevap Vermeyene Ceza Uygulanabilecek
Maliye tarafından gönderilen yazılara, 15 gün içinde yanıt verilmesi gerekiyor. Talep edilen bilgilerin açık, sıralı ve imzalı bir dilekçeyle ilgili müfettişlik adresine ulaştırılması isteniyor. Yazı ekinde imzalayan ya da ilgili kişinin telefon numarası ile nüfus cüzdanı fotokopisinin de yer alması gerekiyor.
Belirlenen süre içinde bilgi verilmemesi, eksik yanıt sunulması ya da yanıltıcı açıklama yapılması halinde özel usulsüzlük cezası uygulanabilecek. Bu durumda ilgili kişiye yeniden süre verilerek bilgi sunması istenecek. İkinci kez bilgi verilmemesi veya eksik ya da yanıltıcı bilgi sunulması halinde ise özel usulsüzlük cezasının iki katı kadar ceza kesilebileceği belirtiliyor.