Mevcut emeklilik sisteminde daha çok prim ödeyenin maaşının düştüğü paradoksal tablo için harekete geçiliyor. Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, sistemin erken emekliliği teşvik ettiğini belirterek "çalıştıkça kazandıran" yeni bir model önerisiyle dikkatleri üzerine çekti.
Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, sosyal güvenlik sisteminin kronikleşen sorunlarına dikkat çekti. Dijitalleşme, yapay zeka ve yaşlanan nüfusun sosyal güvenlik dengelerini zorladığını ifade eden Karakaş, Türkiye'nin iki yıldır "yaşlı ülke" kategorisinde yer almasına rağmen sistemde kapsamlı bir reform yapılmadığını vurguladı.
Karakaş'a göre mevcut sistemde en çarpıcı sorunlardan biri, özellikle asgari ücret ve yakın seviyelerde çalışanlar için prim ödedikçe emekli maaşının düşmesi ya da taban maaşta eşitlenmesi. Yüksek enflasyon dönemlerinde sistemde daha uzun süre kalıp daha fazla prim ödeyen bazı sigortalılar, beklenenin aksine daha düşük maaşla karşılaşabiliyor.
OVP'de SGK'ya Mali Güçlendirme Hedefleri
Hükümetin Orta Vadeli Programı'nda (OVP) sosyal güvenlik sistemine yönelik hedeflerin yer aldığını hatırlatan Karakaş, bu adımların temel amacının SGK'nın prim gelirlerini artırarak mali yapıyı güçlendirmek olduğunu ifade etti. Bu kapsamda kayıt dışılıkla daha etkin mücadele, sisteme dahil olmayan grupların kapsama alınması, yeni çalışma modellerine uyum, yaşlanan nüfusun oluşturacağı mali yükün hafifletilmesi ve sağlık harcamalarında verimlilik ile israfın azaltılması öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
"Çalıştıkça Kazandıran Sistem" Önerisi Masada
Emeklilik sisteminde en çok tartışılan başlıklardan biri olan maaş bağlama oranlarındaki (ABO) düşüşe dikkat çeken Karakaş, özellikle 1999 ve 2008 sonrası dönemde çalışanların dezavantajlı hale geldiğini savundu. Yeni modelde, daha uzun süre istihdamda kalmayı teşvik eden, hakkaniyet ve aktüeryal dengeyi gözeten, prim tabanını genişleten, tahsilat süreçlerini güçlendiren bir yapı hedefleniyor.
Karakaş, mevcut tabloda SGK'nın hem prim gelirinden mahrum kaldığını hem de daha erken maaş ödemek zorunda kaldığını belirterek "kaybet-kaybet senaryosu"nun yaşandığını ifade etti.