10380 sayılı karar kapsamında bazı meslek grupları artık “Basit Usul” kapsamından çıkarılarak “Gerçek Usul” üzerinden vergilendirilecek. Düzenleme ile birlikte uzun süredir tartışılan “aynı işi yapan esnafların farklı vergilendirilmesi” sorunu sona erdirilecek. Dünya Gazetesi'nden Mahmut Bülent YILDIRIM köşe yazısında bu konuyu detaylıca şu şekilde açıkladı:
Basit Usulün Cazibesi ve Kaybı: İstisnaların Sonu
Basit usul, Gelir Vergisi Kanunu'nun sağladığı bir sığınak gibiydi. Küçük ölçekli işletmeler için tasarlanan bu sistem, ticari kazançları gelir vergisinden muaf tutuyor; yıllık beyanname, geçici vergi veya KDV beyannamesi zorunluluğunu ortadan kaldırıyordu. Mükellefler, defter tutma zahmetinden kurtulup, alınan ve verilen belgeleri meslek odaları aracılığıyla Defter-Beyan Sistemi üzerinden kaydediyordu. Teslimat ve hizmetler KDV'den muaftı, bu da nakit akışını rahatlatıyordu.
Yıldırım, bu istisnaların "vergi yok, defter yok, beyanname yok" formülünü esnafa sunduğunu hatırlatıyor. Ancak 2026'dan itibaren bu konfor sona eriyor. Etkilenen mükellefler, basit usulün sunduğu hafif yükten kurtulup, gerçek usulün ağır yükümlülüklerine maruz kalacak.
Gerçek Usule Geçişin Yükümlülükleri: Hazırlık Zamanı
Gerçek usule geçen mükellefler için yeni bir sayfa açılıyor ama bu sayfa, karmaşık prosedürlerle dolu. Artık yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ve aylık/üç aylık Geçici Vergi Beyannameleri zorunlu hale gelecek. Satışlar KDV'ye tabi olacak, bu da düzenli KDV beyannameleri ve ödemeleri gerektirecek.
Vergi Usul Kanunu'nun öngördüğü defterler yevmiye defteri, envanter defteri gibi tutulmak zorunda kalacak. İnşaatçılar, tamirciler veya lokantacılar için bu, sadece kağıt-kalem meselesi değil; muhasebe uzmanı tutma, yazılım yatırımı ve sürekli denetim anlamına geliyor.
Yıldırım, bu yükün esnafı "dönüşüme hazırlıklı" olmaya çağırıyor. Aynı işi yapan ama farklı illerde farklı vergilendirilen mükellefler arasındaki eşitsizlik giderilse de, maliyet artışı rekabeti etkileyebilir. Esnaf odaları ve vergi danışmanları, 2025 sonuna kadar seminerler ve rehberlik programları düzenlemeli.