İlk etkilerin İstanbul’da görülmeye başladığı belirtilirken, batıdan gelen hava akımları nedeniyle çöl tozunun öncelikle Marmara ve batı bölgelerde hissedileceği, ardından farklı bölgelere yayılabileceği ifade ediliyor. Sürecin yaklaşık 10 gün devam edebileceği, 18 Mayıs Pazartesi gününden itibaren ise etkisini kaybetmesinin beklendiği bildiriliyor.
Çöl tozu taşınımı, Türkiye’nin coğrafi konumu nedeniyle zaman zaman görülen meteorolojik olaylar arasında yer alıyor. Kuzey Afrika’daki kurak bölgelerden atmosfere karışan ince mineral parçacıkları, rüzgârların etkisiyle uzun mesafeler boyunca taşınabiliyor. Her yıl Sahra Çölü’nden milyonlarca ton mineral tozunun atmosfere karışarak Avrupa, Akdeniz ve hatta Amerika kıtasına kadar ulaşabildiği biliniyor.
Hava Kalitesi ve Görüş Mesafesi Etkilenebilir
Çöl tozu taşınımının en belirgin etkileri arasında puslu gökyüzü, görüş mesafesinde azalma ve hava kalitesinde düşüş bulunuyor. Özellikle yoğun taşınımın yaşandığı günlerde açık havada hissedilen toz miktarı artabiliyor.
Bu süreçte araçların üzerinde toz birikimi görülebileceği gibi, yağışla birlikte çamurlu yağmur ihtimali de gündeme gelebiliyor. Bu nedenle vatandaşların hava durumu uyarılarını ve hava kalitesi göstergelerini takip etmesi önem taşıyor.
Çöl tozu taşınımı genellikle bahar aylarında daha sık yaşanıyor. Sıcak ve kuru hava tabakası, tozların yüksek atmosfer seviyelerinde uzun mesafeler boyunca taşınmasına imkân sağlıyor. Bu nedenle olay yalnızca yerel bir hava hareketi değil, küresel atmosfer dolaşımının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Hassas Gruplara Dikkat Uyarısı
Çöl tozu, özellikle solunum yolu rahatsızlığı bulunan kişiler için risk oluşturabiliyor. Astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu hastalığı olanların bu dönemlerde daha dikkatli olması gerekiyor.
Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan vatandaşların yoğun toz taşınımı dönemlerinde uzun süre dışarıda kalmaması, mümkün olduğunca açık hava aktivitelerini azaltması öneriliyor. Hava kalitesinin belirgin şekilde düştüğü günlerde kapalı alanlarda kalmak ve gerekli durumlarda koruyucu önlemler almak önem taşıyor.
Çöl tozlarının yalnızca olumsuz etkileri bulunmuyor. Sahra’dan taşınan mineral tozların demir, fosfor ve çeşitli mineraller bakımından zengin olduğu, bu yönüyle okyanuslardaki planktonlar ve bazı ekosistemler için besleyici rol oynadığı biliniyor. Ancak yoğun taşınım dönemlerinde insan sağlığı açısından risklerin dikkate alınması gerekiyor.