İnşaat Mühendisleri Odası Uşak Şube Başkanı Ümit Alp EGEM TV'ye yaptığı değerlendirmede, Uşak ve çevresinde deprem riskinin hâlâ yüksek olduğunu belirtti. Alp, jeoloji mühendislerinin değerlendirmelerine göre Simav Fay Zonu’nun geçmişte birçok kez yıkıcı depremler ürettiğini ve bölge için riskin devam ettiğini ifade etti.
1870’li yıllarda Banaz’da meydana gelen ve büyüklüğü dönemin teknik imkânlarıyla ölçülemeyen depreme dikkat çeken Alp, “Yaklaşık 150 yıl geçti. Fay hareketleri incelendiğinde, bu bölgede tekrar deprem yaşanması mümkün. Ancak bunun tam zamanını ya da saatini söylemek mümkün değil” dedi. Alp, ayrıca Alaşehir–Salihli hattında da benzer riskin her zaman var olduğunun altını çizdi.
Tarihsel Veriler Işığında Kritik Değerlendirme
1870'li yıllarda Banaz'da meydana gelen ve o dönemin sınırlı ölçüm imkânları nedeniyle tam büyüklüğü tespit edilemeyen depremden tam 150 yıl geçtiğini hatırlatan Alp, durumun ciddiyetini şu sözlerle ifade etti: "Fay hareketleri bilimsel olarak incelendiğinde, söz konusu bölgede yeniden deprem yaşanması oldukça muhtemel görünüyor. Ancak bunun tam zamanını veya saatini öngörmek ne yazık ki bilimsel olarak mümkün değil."
Sadece Banaz bölgesi değil, Alaşehir-Salihli hattının da sürekli deprem tehdidi altında olduğunu belirten İnşaat Mühendisleri Odası temsilcisi, bu durumun jeoloji uzmanları tarafından sıklıkla gündeme getirildiğini ve bölgesel risk haritalarında açık şekilde yer aldığını kaydetti.
1887 Banaz Depremi: Unutulmaz Felaket
30 Eylül 1887 tarihinde yaşanan büyük deprem, bölge tarihinin en yıkıcı doğal afetlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Banaz nahiye merkezi başta olmak üzere bağlı köylerin tamamını etkileyen deprem, Uşak ve Gediz kazalarının birçok köyünde de ağır tahribata yol açtı. Batı Anadolu'nun genelinde ve hatta Bursa'ya kadar hissedilen bu büyük sarsıntı, 2000'den fazla yapıyı tamamen yıktı veya oturulamaz hale getirdi.
Depremin en ağır bilançosu can kayıplarında yaşandı. Toplam 25 kişinin hayatını kaybettiği felakette, bu sayının 15'i sadece Banaz köyünden oldu. Banaz ve İslamköy (günümüzdeki Susuz) en çok etkilenen yerleşim yerleri arasında yer alırken, Banaz'da 85, İslamköy'de ise 80 ev tamamen yıkıldı. Banaz köyünün neredeyse tamamı harabeye dönerken, yaşayanlar uzun süre bağ, bahçe ve kırlarda yaşamak zorunda kaldı.
Geniş Bölgesel Etki ve Sonuçları
Depremin etkisi sadece merkez noktalarla sınırlı kalmadı. Erciş (Güllüçam), Paşacık, Kaplangı, Duzluca, Yenice, Çolakra, Köse, Dumlupınar, Ulupınar, Samara, Küçük Oturak, Hatîpler, Çorum, Oğuz, Susuz ve Hasanköy gibi onlarca köy ağır hasar aldı. Uşak kaza merkezinde nispeten az hasar olmasına rağmen, 3 ila 6 ev yıkıldı, 1 ila 3 minare çöktü ve 1 ila 3 kişi yaşamını yitirdi.
Gediz'in güneyindeki Comburt Ovası'nda 6 kişi öldü, 100'den fazla ev, cami ve okul yıkıldı. Demirci'de bazı duvarlar ve minare üst kısmı çökerken, Sarayköy'de 1 ev tamamen yıkıldı. Toplam olarak Sandıklı, Gediz ve Comburt Ovası'nda 16 can kaybı yaşandı.
Afet sonrasında zeminde derin yarıklar oluştu, sıcak sular fışkırdı ve artçı sarsıntılar tam dört ay boyunca devam etti. Mahalli ve merkezi hükümetler kapsamlı yardım kampanyaları düzenlerken, barakalar inşa edildi, zahire dağıtıldı ve maddi imkânı bulunmayan ailelere nakit yardımlar yapıldı.
Bölgesel deprem geçmişine bakıldığında 1900 öncesinde Uşak'ta 37 deprem tespit edilmiş, bunların 16'sı 5.5 ve üzeri büyüklüğündeydi. 1900-2000 arasında ise 4 ve üzeri büyüklükte 560 deprem kaydedildi. Ümit Alp, 1950 sonrası deprem istasyonu sayısının artmasıyla kayıtların daha net tutulduğunu belirtti. Ancak teknik ilerlemelere rağmen depremin önceden tahmin edilemeyeceğini, riskin ise her zaman mevcut olduğunu vurguladı.