Uşak’ın da aralarında bulunduğu 37 ilde yer altı su kaynaklarını güçlendirmeye yönelik tesisler dikkat çekerken, Karabük Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tülay Ekemen Keskin, yer altı barajlarından esinlenen ve suyu doğal yollarla arıtarak yeniden kullanıma kazandırmayı hedefleyen hibrit bir sistem yaklaşımı geliştirdiklerini açıkladı.
Türkiye’de kuraklık, iklim değişikliği ve su kaynaklarının verimli kullanımı konusundaki çalışmalar hız kazanırken, yer altı su kaynaklarını güçlendirmeye yönelik projeler de önem kazandı. Uşak’ın da yer aldığı 37 ilde tamamlanan yer altı suyu suni besleme tesisleriyle hem tarımsal sulamaya hem de içme suyu teminine katkı sağlanıyor.
Suyu açık rezervuarlarda tutmak yerine toprağın altında depolayan yer altı barajları, buharlaşmadan kaynaklanan kayıpları azaltmasıyla öne çıkıyor. Bu sistem, özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde suyun daha güvenli korunmasına ve ihtiyaç halinde pompalar ya da doğal eğim yoluyla kullanıma sunulmasına imkan tanıyor.
Türkiye’de bu yaklaşım kapsamında hayata geçirilen “Yer Altı Suyu Suni Besleme Tesisleri” ile bugüne kadar 37 ilde toplam 148 tesis tamamlandı. Bu tesislerle yaklaşık 40 milyon metreküp yer altı suyu beslenirken, 42 bin dekar tarım arazisi sulamaya açıldı. Ayrıca 21 milyon 500 bin metreküp içme suyu temin edildi.
Uşak’ın da Yer Aldığı 37 İlde Su Kaynakları Güçlendiriliyor
Yer altı suyu suni besleme tesislerinin en fazla bulunduğu iller arasında Aydın, Manisa ve Nevşehir öne çıkıyor. Aydın’da 18, Manisa’da 16, Nevşehir’de ise 12 tesis bulunuyor. İzmir ve Sivas’ta 9’ar, Bursa’da 8, Kayseri’de 7, Konya’da 6 tesis hizmet verirken, Uşak’ın da aralarında bulunduğu birçok ilde birer tesis yer alıyor.
Devam eden çalışmalar kapsamında 36 ilde farklı ölçeklerde projeler yürütülüyor. Bu süreçte 31 tesisin inşası sürerken, 3 tesis ihale aşamasında bulunuyor. Ayrıca 63 proje için jeolojik ve jeoteknik inceleme çalışmaları devam ediyor.
Yerel ihtiyaçlara göre planlanan tesislerin, iklim değişikliğinin etkilerinin daha fazla hissedildiği dönemlerde su güvenliği açısından daha kritik hale geldiği belirtiliyor.
Yer Altı Barajından Esinlenen Doğal Arıtma Modeli
Karabük Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Hidrolik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tülay Ekemen Keskin, yer altı barajlarından esinlenerek suyun doğal yollarla arıtılmasını ve yeniden kullanımını mümkün kılacak hibrit bir sistem yaklaşımı geliştirdiklerini bildirdi.
Keskin, “İklim değişikliği ile mücadelede önemli bir role sahip yer altı barajlarında yenilikçi yaklaşım önerileri” başlıklı lisansüstü tez çalışmasına danışmanlık yaptığını belirtti. Çalışmanın temel amacının kuraklık, taşkın, su kirliliği ve iklim değişikliği gibi çevresel sorunlara sürdürülebilir çözümler geliştirmek olduğunu ifade etti.
Araştırmada yer altı barajı modelinin yalnızca bir depolama yöntemi olarak değil, aynı zamanda arıtma ve su verimliliği açısından da ele alındığını kaydeden Keskin, laboratuvar ortamında küçük ölçekli bir sistem kurduklarını söyledi. Sistemde suyun dışarıdan beslenebildiğini aktaran Keskin, yaygın filtre malzemelerine ek olarak diyatomit ve aktif karbon kullanıldığını belirtti.