Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 25 Aralık 2025 tarihli kararıyla, Dereli köyü Karagözler Mevkii'nde özel mülkiyete ait bir taşınmazda tespit edilen buluntuların yer aldığı alan, "Dereli Karagözler Nekropolü" adıyla 1. Derece Arkeolojik Sit olarak tescil edildi.
Kurul, Uşak Müze Müdürlüğü ve kendi uzmanlarının hazırladığı raporlar ile ilgili tüm kamu kurumlarının görüşlerini değerlendirdikten sonra bu tarihi kararı verdi. Söz konusu nekropol (antik mezarlık alanı), 130 ada, 60 parselde yer alıyor. Kararla birlikte, alanın kadastro haritalarına işlenmesi ve sit sınırlarını gösteren 1/25000 ölçekli haritaların onaylanması da karara bağlandı. Ayrıca, alanda tespit edilen izinsiz kazı çukurlarının, Uşak Müze Müdürlüğü denetiminde ve yerel imkanlarla kapatılmasına hükmedildi.
Kesin Yasaklar: Hiçbir Yapılaşma ve Kazı İzni Yok
1. Derece Arkeolojik Sit statüsünün getirdiği en katı kural, alanda kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmemesi. Karara göre, bu alan imar planlarında "aynen korunacak sit alanı" olarak işlenecek. Bilimsel amaçlı arkeolojik kazılar haricinde, hiçbir şekilde kazı yapılamayacak. Ancak, zorunlu kamu hizmeti için alt yapı çalışması gerekirse, bu durum Müze Müdürlüğü ve varsa kazı başkanının görüşü alınarak Koruma Kurulu'nda ayrıca değerlendirilebilecek.
Bu durum, taşınmazın özel mülkiyette olmasına rağmen, malikinin arazi üzerinde inşaat yapma, derin kazı gibi işlemler gerçekleştiremeyeceği anlamına geliyor. Koruma Kurulu, ancak kültür varlığına zarar vermeyecek şekilde, taşınmazın birleştirilmesi (tevhit) veya ayrılması (ifraz) işlemleri için izin verebilecek.
Tarımsal Faaliyetlere Sınırlama ve Çevresel Koruma
Karar, alandaki mevcut tarımsal faaliyetleri de sıkı kurallara bağlıyor. Yeni tarım alanı açılması kesinlikle yasaklanırken, sadece "sınırlı mevsimlik tarımsal faaliyetlerin" devam etmesine izin veriliyor. Toprağın sürülmesi, yani geleneksel tarım yöntemleri yasaklanıyor. Ağaçlandırma yapılamayacak, yalnızca mevcut ağaçlardan ürün alınabilecek.
Ocak Açma ve Hafriyat Dökümü Kesinlikle Yasak
Koruma kararı, alanın doğal dokusunun da korunmasını hedefliyor. Alandan taş, toprak, kum, mermer gibi hiçbir malzemenin alınmasına izin verilmiyor. Benzer şekilde, kireç, taş, mermer ocağı açılması da kesinlikle yasak. Ayrıca, alana toprak, çöp, sanayi atığı veya benzeri hafriyat malzemesi dökülmesi de kurul kararıyla engellenmiş durumda.