25 Aralık 2025 tarihinde alınan 8835 sayılı kararla, bölgede yapılaşmadan tarımsal faaliyetlere kadar birçok konuda sıkı kurallar getirildi.
Daha önce İzmir 2 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 2005 yılında aldığı kararla 3. Derece arkeolojik sit statüsüne sahip olan alan, Taşınmaz Ulusal Envanter Sistemi (TUES) Projesi kapsamında yapılan sayısallaştırma ve koordinatlandırma çalışmalarının ardından yeniden değerlendirildi. Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanlarının hazırladığı raporlar ve çeşitli kamu kurumlarından alınan görüşler doğrultusunda alanın tarihi ve arkeolojik değeri yeniden tespit edildi.
Birinci Derece Sit Alanında Tam Koruma
Yoncalı Köyü Üçkuyular Yerleşimi'nde belirlenen 1. Derece arkeolojik sit alanında en üst düzey koruma tedbirleri uygulanacak. Koruma Yüksek Kurulu'nun 1999 tarihli ilke kararı doğrultusunda hazırlanan Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanma Şartları'na göre, bu alanda hiçbir yapılaşmaya izin verilmeyecek. İmar planlarında aynen korunacak sit alanı olarak belirlenen bölgede, bilimsel amaçlı kazılar dışında hiçbir kazı çalışması yapılamayacak.
Karara göre, resmi ve özel kuruluşların zorunlu durumlarda yapacağı alt yapı uygulamaları için mutlaka müze müdürlüğünün ve varsa kazı başkanının görüşü alınacak. Alanda yeni tarımsal alanların açılması kesinlikle yasak. Yalnızca sınırlı mevsimlik tarımsal faaliyetler devam edebilecek ancak toprağın sürülmesine dayanan tarımsal faaliyetler tamamen yasaklandı. Ağaçlandırma yapılmayacak, sadece mevcut ağaçlardan ürün alınabilecek.
Üçüncü Derece Sit Alanında Kontrollü Kullanım
Yoncalı Köyü Üçkuyular Yerleşimi'nin 3. Derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenen bölümünde ise daha esnek ancak yine sıkı denetimli kurallar getirildi. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 17. maddesi gereğince bu alanda her ölçekteki plan uygulaması durduruldu. Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanma Şartları üç yıl süreyle geçerli olacak ve bu süre içinde Koruma Amaçlı İmar Planı hazırlanması zorunlu hale getirildi.
Yeni yapılaşma taleplerinin olması durumunda mutlaka müze denetiminde sondaj yapılması gerekecek. Sondaj sonucunda kültür varlığına rastlanması halinde Koruma Bölge Kurulu yapılanma koşullarını belirleyecek ve alanın sit durumu yeniden değerlendirilecek. Resmi ve özel kuruluşların yapacağı kanalizasyon, içme suyu, enerji nakil hattı, boru hattı ve telefon hattı gibi her türlü alt yapı çalışması için Koruma Bölge Kurulu kararı alınması ve müze müdürlüğü denetiminde uygulama yapılması zorunlu tutuldu.
Yasaklar ve Yaptırımlar Ağırlaştırıldı
Her iki sit alanında da taş, toprak, kum alınması; kireç, taş, tuğla, mermer, kum, maden ocakları açılması kesinlikle yasaklandı. Toprak, cüruf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzemelerin dökülmesi de yasak kapsamına alındı. Üçüncü derece sit alanında mevcut tarım ve seracılık faaliyetlerine devam edilebilecek ancak ağaçlandırma, ağaç sökümü, hayvancılık işletmesi gibi faaliyetler ile tarımsal çalışmalarda tabii zemin kotu altında yapılacak her türlü uygulama için Koruma Bölge Kurulu'ndan izin alınması gerekecek.
Koruma Amaçlı İmar Planı yapılıncaya kadar tevhit (birleştirme) ve ifraz (ayırma) işlemleri ile kadastral uygulamalar Koruma Bölge Kurulu'nun izni doğrultusunda gerçekleştirilecek. Geçiş dönemi koruma esaslarına ve Koruma Bölge Kurulu kararlarına aykırı uygulamaların tespit edilmesi halinde ilgili idarelerce mevzuata göre gerekli işlemler yapılarak uygulama durdurulacak ve konu belgeleriyle birlikte Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne iletilecek.