Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), trafik denetimlerinde ticari araç kullanırken tespit edilen ve ilgili işletmede sigorta kaydı bulunmayan sürücülere yönelik inceleme yöntemini değiştirdi. Yeni düzenlemeyle yalnızca trafik cezası tutanağına dayanılarak doğrudan işlem yapılması yerine, gerekli durumlarda sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişkinin araştırılması öngörülüyor. Kayıt dışı istihdamın belirlenmesi durumunda ise işletmeler ciddi idari para cezalarıyla karşılaşabiliyor.
SGK ile emniyet birimleri arasında yürütülen kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmaları kapsamında, ticari araç sürücülerine ilişkin bilgiler Kuruma iletiliyor. Trafik denetimlerinde düzenlenen tutanaklarda yer alan sürücü kimliği, araç plakası ve denetim tarihi gibi bilgiler, sigortalılık durumunun değerlendirilmesinde kullanılabiliyor.
Aracını Arkadaşına Verenler SGK İncelemesine Alınabilecek
SGK'nın 19 Ekim 2026 tarihli genelgesiyle ticari araç sürücülerine ilişkin inceleme sürecinde değişikliğe gidildi. Yeni uygulamada, trafik cezası tutanaklarından elde edilen bilgiler öncelikle kayıt dışı istihdamla mücadele birimlerince değerlendirilecek.
Sürücünün ilgili işyerinde çalıştığına ilişkin mevcut kayıtların bulunmaması durumunda dosya sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilebilecek. Bu süreçte aracın sürücüye hangi amaçla verildiği, taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı ve aracın emanet olarak kullanılıp kullanılmadığı araştırılabilecek. Gerekli görülmesi durumunda sürücü ve işletme yetkililerinin ifadelerine başvurulabilecek.
Böylece yalnızca şirket aracını kullanıyor olması nedeniyle bir kişinin otomatik olarak sigortasız çalışan kabul edilmesinden kaynaklanabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amaçlanıyor. Ancak gerçek bir çalışma ilişkisinin tespit edilmesi durumunda ilgili sigortalılık işlemleri ve yaptırımlar uygulanmaya devam edecek.
Sigortasız Çalıştırmada Ağır Para Cezaları Var
Şirket araçlarında kayıt dışı personel çalıştırıldığının belirlenmesi hâlinde 5510 sayılı Kanun kapsamında farklı idari para cezaları gündeme gelebiliyor. 2026 yılı için sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmemesinin ilgili kamu kayıtlarıyla tespit edildiği durumlarda iki brüt asgari ücret karşılığı 66 bin 60 TL ceza uygulanabiliyor. Aynı işyerinde belirli koşullarla bir yıl içerisinde tekrarlanan bildirge ihlallerinde ise ceza, her sigortalı için beş brüt asgari ücret tutarına ulaşabiliyor.
Ayrıca sigortalının ilgili aylık belgelerde bildirilmemesi, ücret bordrosunda gösterilmemesi ve yasal kayıtların eksik tutulması nedeniyle ayrı yaptırımlar söz konusu olabiliyor. Bununla birlikte ceza miktarı, tespit edilen ihlalin niteliğine ve uygulanacak kanun hükmüne göre değişiyor. Her araç kullandırma işlemi otomatik olarak ceza doğurmuyor.
Birden Fazla Tespitte Sigortalılık Süresi Nasıl Belirlenecek?
Yeni düzenleme kapsamında aynı işyerinde fiilen çalışıldığına ilişkin birden fazla kayıt bulunması durumunda en eski tespit işe giriş tarihi olarak değerlendirilecek. Aynı ay içerisinde ve sonraki aylarda fiilî çalışmanın belirlendiği her gün için bir günlük sigortalılık hizmeti kazandırılması öngörülüyor. Bu tür çalışma ilişkileri, ilgili tespitler çerçevesinde kısmi süreli çalışma olarak ele alınabilecek.
Tespit bulunmayan bir aydan sonra yeniden çalışma kaydı ortaya çıkması hâlinde ise yeni işe giriş değerlendirmesi yapılacak. Öte yandan kiralık ticari araçlarda sürücünün sigortalılığı, kira sözleşmesi ve fiilî çalışma ilişkisinin niteliğine göre değerlendiriliyor.