Sayıştay Başkanlığı'nın 2023 yılı Düzenlilik Denetim Raporu'nda, Uşak Belediyesi'nin eski yönetimi döneminde toptancı halindeki işyerlerinin kira artışlarında mevzuata aykırı uygulamalar tespit edildi. Ayrıca kiralarını geciktiren iş yerlerine yasal uyarı yapılmadığı da yine raporda belirtildi. Raporda, belediyenin sorumluluğunda bulunan toptancı halindeki 29 işyerinin kira artış oranlarının yasal düzenlemelere uygun yapılmadığı belirtildi.
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 11'inci maddesi uyarınca, belediye toptancı hallerindeki işyerlerinin kiralama yoluyla işletilebileceği ve bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde ikinci ve izleyen yıllar kira bedellerinin Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) oranında artırılması gerektiği vurgulandı.
MEVZUATA AYKIRI KİRA UYGULAMALARI VE TESPİTLER
Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik'in 28'inci maddesine göre, belediye toptancı halindeki işyerlerinin kira süresinin en fazla on yıl olabileceği belirtilirken, kira artışlarının da Yİ-ÜFE oranında yapılması zorunluluğu tekrar vurgulanıyor. Denetimde, 29 adet dükkan için yapılan kira sözleşmelerinin "kira bedeli" başlıklı 5'inci maddesinde de bu husus açıkça belirtilmesine rağmen, uygulamada farklı hareket edildiği tespit edildi.
Raporda, kira ücretlerine sözleşme başlangıç tarihi olan 1 Ocak itibarıyla uygulanacak Yİ-ÜFE oranında artış yapılması gerektiği, bu oranın TÜİK tarafından her yıl Ocak ayının 3'ünde açıklanan bir önceki yılın Yİ-ÜFE oranı olması gerektiği vurgulandı. İncelemede, 10 yıllık kiralanan dükkanların da içinde bulunduğu toplam 10 adet dükkanın kira tutarlarının 10 yıllık peşin tahsil edildiği, ancak kalan 29 dükkanın tamamında 2018 yılından itibaren kümülatif olarak 2023 yılına kadar olan kira artışlarının mevzuata uygun yapılmadığı belirlendi.
Konu ile alakalı Sayıştay tarafından paylaşılan tablo şu şekilde:
Bunun yanında Sayıştay Başkanlığı'nın 2023 yılı Düzenlilik Denetim Raporu'nda, Uşak Belediyesi'nin eski Başkan Mehmet Çakın döneminde, toptancı halindeki kiracıların kira borçlarına yönelik yasal işlemlerin yapılmadığı da ortaya çıktı. Denetimde, belediyenin sorumluluğundaki Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Hali'nde bulunan işyerlerinden bazılarının kira ödemelerini gerçekleştirmemesine rağmen, gerekli yasal prosedürlerin uygulanmadığı belirlendi.
Raporda, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 11'inci maddesi kapsamında, kira bedelini ödemeyen kiracılara yönelik belediyenin yazılı uyarı yapması ve ödeme yapılmaması durumunda kira sözleşmelerinin feshedilmesi gerektiği vurgulandı.
YASAL SÜREÇ İŞLETİLMEDİ, MALİ KAYIPLAR OLUŞTU
Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik'in 50'nci maddesine göre, kira bedelini ödemeyen kiracıların, belediye encümeni kararıyla sözleşmelerinin feshedilmesi ve tebliğden itibaren 30 gün içinde işyerlerini tahliye etmeleri gerekiyor. Tahliye edilmeyen yerlerin belediye zabıtası tarafından boşaltılması öngörülüyor.
Denetim raporunda, belediyenin kiraya verdiği dükkanlardan 8 tanesinin kiracısının, sözleşme gereği her ayın 18'inde ödemeleri gereken kiraları zamanında ödemediği tespit edildi. Bu durumun belediyenin kira gelirlerinin tahsilatında gecikmelere ve mali kayıplara neden olduğu belirtildi. İncelemede, 2023 yılı sonu itibarıyla toptancı halindeki kiracıların önemli miktarda kira borcu bulunduğu ve belediyenin bu konuda herhangi bir yasal işlem başlatmadığı ortaya konuldu.
2023 yılı sonu itibarıyla toptancı hali kira borcunu ödemeyenlerin listesi ve kira borcu tutarı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.