Az Bilinen Emeklilik Kuralı Dul Maaşında Kimler Hak Sahibi, Kimler Değil?
Karakaş’a göre, 2008 Ekim ayı öncesinde memuriyete başlayanların ölüm sonrası hakları, Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre belirleniyor ve bu sistem diğer sigortalı statülerinden farklı işliyor.
Herkes Maaş Alamıyor: Kanun Özel Şartlar Getiriyor
Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, memur iştirakçisinin (yani sigortalı kamu çalışanının) vefat etmesi durumunda dul ve yetimlerine maaş bağlanması için belirli koşulların oluşması gerekiyor. Bunların başında, ölümden önce belirli bir hizmet süresinin tamamlanmış olması ve primlerin (keseneklerin) düzenli olarak ödenmiş bulunması şartı geliyor.
Hak sahipleri; eş, çocuklar, anne ve baba olarak tanımlanıyor. Ancak her biri için farklı kriterler bulunuyor. Örneğin;
- Kendisini öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden kişiler,
- Ailesine karşı ağır suç işleyenler,
- Türk vatandaşlığını kaybedip yabancı bir ülke uyruğuna girenler,
- Kamu görevinde aylıksız izinli olan yetimler, bu haklardan yararlanamıyor.
Dul Eşe Maaşta Evlilik Şartı Yeterli
Emekli Sandığı Kanunu’na göre, ölüm tarihinde geçerli bir evlilik birliğinin bulunması, dul eşe maaş bağlanması için tek şart olarak yeterli sayılıyor. Bu durumda, dul eşin malullük ya da muhtaçlık şartı aranmıyor. Başvurunun eşin kendisi veya yetkili bir yakını tarafından yapılması yeterli kabul ediliyor.
Dul eş, kendi emekli maaşıyla birlikte dul aylığı da alabiliyor; ancak toplam oran %50’yi aşamıyor. Ayrıca, hem dul hem yetim aylığına aynı anda hak kazanılması hâlinde yalnızca biri tercih edilebiliyor. Medeni Kanun’la birlikte, geçmişte olduğu gibi birden fazla eşe maaş bağlanması uygulamasına son verildi. Artık yalnızca resmî nikâhlı eş bu haktan yararlanabiliyor.
2008 Öncesi Memurlar İçin Hâlâ Geçerli
İsa Karakaş, söz konusu düzenlemelerin 2008 öncesinde memuriyet başlangıcı olanlar için hâlen yürürlükte olduğunu hatırlattı. Bu nedenle, kamu çalışanlarının vefatı halinde aile fertlerinin hak kaybı yaşamamaları için Emekli Sandığı hükümlerini dikkatle incelemeleri gerektiğini vurguladı.
Uzman Karakaş, “Dul maaşı konusunda yapılan küçük bir hata, yıllarca sürecek hak kaybına yol açabilir. Aileler mutlaka yasal çerçevede hareket etmeli,” ifadelerini kullandı.
