Boşa Gittiğini Sandığınız Primler Çöpe Gitmiyor, SGK'dan Toplu Ödeme Fırsatı
Her çalışanın en büyük hedeflerinden biri emekli olmak. Ancak hayat her zaman planlanan şekilde ilerlemiyor. Gençlik yıllarında kısa bir süre sigortalı çalışıp ardından bir daha iş hayatına giremeyen ya da kendi işini kurarak bir süre sonra kapatan pek çok kişi, emekliliğe hak kazanamadan yıllarını geride bırakıyor. Peki bu insanların yıllarca devlet kasasına yatırdığı primler ne olacak? Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) cevabı net: O primler geri alınabilir.
SGK, çalışarak ya da borçlanmayla emeklilik primini tamamlayamayacak durumda olan SSK ve Bağ-Kur sigortalılarına prim iadesi hakkı tanıyor. Bu haktan yararlanabilmek için sigortalının hâlihazırda çalışmaması ya da aktif olarak kendi işini yürütmüyor olması gerekiyor. Bunun yanı sıra emeklilik için aranan üç temel koşuldan biri olan yaş şartını da tamamlamış olmak şart; kadınlar için 58, erkekler için ise 60 yaşını doldurmak gerekiyor.
Primler Nasıl Hesaplanıyor?
İade tutarı hesaplanırken sigortalının bağlı bulunduğu sosyal güvenlik merkezine ya da il müdürlüğüne yazılı başvuru yapılması gerekiyor. SSK'lılar için 2008 yılı bir kırılma noktası oluşturuyor: Bu tarihten önce hem işçi hem işveren payı olarak ödenen primler iade edilirken, 2008 sonrasında yalnızca işçi payına karşılık gelen primler geri veriliyor.
Bağ-Kur sigortalıları içinse herhangi bir tarih ayrımı gözetilmeksizin ödenen tüm primler iade kapsamına giriyor. Söz konusu iade yalnızca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları için ödenen primlerden oluşuyor; kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri bu kapsamın dışında tutuluyor. Ayrıca sigortalının hizmet borçlanmaları ve isteğe bağlı sigorta primleri de hesaba katılıyor. Geri ödemeler, başvuru tarihine kadar geçen süre gözetilerek güncelleme katsayısı üzerinden yeniden hesaplanıyor; bu da paranın enflasyon karşısında belirli ölçüde korunduğu anlamına geliyor.
Vefat Eden Sigortalıların Yakınları da Başvurabilir
Bu imkân yalnızca hayatta olanlarla sınırlı değil. Yeterli prim günü bulunmadığı için ölüm aylığına hak kazanamayan sigortalıların eş, çocuk ya da anne-baba gibi hak sahipleri de toplu prim iadesini talep edebiliyor. Örneğin, 1.200 prim günüyle hayatını kaybeden bir Bağ-Kur sigortalısının yakınları ölüm aylığı alamasa da o 1.200 güne karşılık ödenen primler geri istenebiliyor.
Birden fazla işyerinde aynı anda çalışan sigortalılar da bu sistemden pay alabiliyor. SGK prim tavanını aşan kazançlar için fazladan ödenen primler, başvuru halinde iade edilebiliyor. Emekli olup çalışmaya devam edenler de bu haktan mahrum değil; bu kişilerin işçi payı olarak kesilen yüzde 7,5 oranındaki primlerinin tavana aşan kısmı geri alınabiliyor. Tüm bu haklardan yararlanmak için tek yapılması gereken şey SGK'ya başvurmak.
