Çalışanlar için tazminat ve şikâyet yolları tek tek açıklandı

İş Kanunu kapsamında ayrımcılığa uğrayan çalışanlar, dört aya kadar maaş tutarında tazminat talep edebilirken, kötü niyetli fesihlerde bu oran üç katına çıkıyor.

Ayrımcılık sadece doğrudan davranışları değil, dolaylı uygulamaları da kapsıyor. İşe alım sürecinde hamilelik nedeniyle red, aynı işi yapan kadın ve erkek çalışanlar arasında ücret farkı, toplantılardan dışlama, engellilik ya da kültürel farklılıklar hakkında olumsuz yorumlar yapılması gibi durumlar ayrımcılık kategorisine giriyor. İşverenler, bu tür davranışlarla karşılaştıklarında ağır mali yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor.

Şikayet Hakkı Güvence Altında

Ayrımcılığa uğrayan çalışanların başvuru yolları çeşitli. İlk olarak şirket içi prosedürler devreye giriyor, ancak bu yeterli olmadığında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) devreye giriyor. Önemli olan nokta, şikayette bulunan çalışanların işten çıkarılmasının yasal olarak mümkün olmaması.

Kanun, ayrımcılığa uğrayan işçilerin psikolojik veya fiziksel sağlıklarını tehdit eden durumlardan kaçınma hakkını da tanıyor. Bu durumda çalışanlar, güvenli bir çalışma ortamı sağlanana kadar görevlerini askıya alabilir. İşverenler, bu hakkı kullanan personeli cezalandıramaz veya işten çıkaramaz.

Kanıtlama Sorumluluğu ve Tazminat Hesabı

İspat yükü konusunda dengeleme sistemi uygulanıyor. İşçi, ayrımcılığın varlığına dair makul deliller sunduğunda, işverenin böyle bir durumun olmadığını kanıtlama sorumluluğu doğuyor.

Tazminat hesaplamasında ise farklı senaryolar bulunuyor. Olağan ayrımcılık durumlarında dört aya kadar aylık ücret tutarında kompensasyon ödenirken, kötü niyetli fesih vakalarında bildirim süresinin üç katı tutarında ek tazminat gündeme geliyor. Ayrıca işçiler, ayrımcılık nedeniyle yoksun bırakıldıkları diğer hakları da ayrıca talep edebiliyor. İş sözleşmelerinde bu haklara aykırı hükümler bulunsa bile, yasal düzenlemeler öncelik taşıyor ve böyle maddeler geçersiz sayılıyor. Tazminat talep etme süresi 5 yıl olarak belirleniyor.