Emekli Aylıklarında Yeni Dönem Başlıyor: 5 Aşamalı Model Masada
Hükümet, çok çalışanın cezalandırıldığı eleştirilerine son vermek ve sistemi daha adil hale getirmek için düğmeye bastı.
2019 yılında başladığında 800 bin kişiyi kapsayan Hazine destekli maaş tamamlama uygulaması, bugün 5 milyon kişiye ulaşmış durumda. Özellikle prim gün sayısı yüksek olan emekliler, kendi primlerinden düşük maaş alanlarla aynı ücreti almasını adaletsizlik olarak değerlendiriyordu. İsa Karakaş, emekli aylığı sistemindeki bu köklü değişikliği 5 aşamalı yeni modelle açıkladı.
Gelir ve İhtiyaç Odaklı Yeni Model
Yeni sistemde maaş odaklı değil, gelir ve ihtiyaç odaklı bir yapı hedefleniyor. Devlet artık herkese eşit maaş vermek yerine, gerçekten ihtiyacı olana destek verecek. İşte üzerinde çalışılan 5 aşamalı model:
Birinci Aşama: Belediyeler, vakıflar ve bakanlıkların yaptığı yardımlar tek bir çatı altında toplanacak. Kimin ne yardım aldığı netleşecek ve dağınıklık giderilecek.
İkinci Aşama: Sadece emekli maaşına bakılmayacak. Evin toplam geliri ve yaşam standartları, kira durumu, ev sahipliği gibi faktörler dikkate alınacak.
Üçüncü Aşama: SGK ve Aile Bakanlığı verileri entegre edilecek. Sistem otomatik olarak ihtiyaç sahibini belirleyip destek miktarını hesaplayacak.
Dördüncü Aşama: Kömür veya gıda kolisi yerine, yardımlar nakit olarak karta yüklenecek. Emekli ihtiyacını kendi karşılayacak.
Beşinci Aşama: En düşük emekli maaşı ile o şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark, kira, fatura ve sosyal konut destekleriyle kapatılacak.
Sıfır Zam Riski Kimleri Bekliyor?
İsa Karakaş, emekli aylığı analizinde önemli bir uyarıda bulundu. Halen 20 bin TL taban maaş alan ancak kök maaşı 11-12 bin TL bandında olanların uzun süre sıfır zam ile karşılaşabileceğine dikkat çekti.
Karakaş, "Kök maaşı düşük olanlar, önümüzdeki 6 aylık dönemlerde enflasyon oranlarının da düşük seyretmesiyle uzun süre 20 bin TL'lik taban maaşla yetinmek zorunda kalabilir" uyarısında bulundu.
Yeni sistemde Ali ve Veli örneği durumu özetliyor: Kök maaşı aynı olan iki emekliden, kirada oturan ve başka geliri olmayan Ali'ye kira ve fatura desteği verilerek geliri yükseltilecek. Ancak kendi evinde oturan ve eşinin de maaşı olan Veli, hane geliri yüksek olduğu için sadece mevcut taban maaşını almaya devam edecek. Yani Veli'nin maaşı, enflasyon farkı 20 bin TL'yi aşana kadar sabit kalacak.
