Erken Emeklilikte Yeni Detay, Yıpranma Hakkı 3 Yılı Bulabiliyor
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç, vatandaşlardan gelen sorulara yanıt vererek, hangi mesleklerin bu haktan yararlanabileceğini ve emeklilik yaşını ne kadar öne çektiğini detaylandırdı.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, bazı iş kollarında çalışanların prim günlerine her 360 güne karşılık 60 ila 180 gün arasında ilave ediliyor.
Bu ek sürelerin yarısı, emeklilik yaş haddinden düşülüyor. Ancak yaş indirimi en fazla 3 yıl olabiliyor.
Birçok meslek grubunda bu süre ortalama 2,5 yıla kadar erken emeklilik anlamına geliyor.
Radyasyon, Maden, Asker ve Basın Çalışanları Avantajlı
Kanunda, ağır ve tehlikeli işler üç grupta sınıflandırılıyor. Her 360 güne karşılık 60 gün ek prim verilen işler arasında Kurşun ve arsenik işleri, cam fabrika ve atölyeleri, çimento fabrikaları, kok fabrikaları ile termik santraller, alüminyum fabrikaları, döküm fabrikaları, itfaiye ve yangın söndürme işleri, insan sağlığına ilişkin işler bulunuyor.
90 gün ek prim verilen meslekler ise daha geniş: Cıva üretimi, asit sanayi, radyasyon içeren işler, demir-çelik fabrikaları, TSK, Emniyet, MİT, gazetecilik, TRT personeli ve cezaevi görevlileri bu kapsama giriyor. Yer altı maden işlerinde ise 180 gün ekleniyor.
Kıvanç’a göre, asker, polis ve MİT personeli en fazla 3 yıl, diğer meslek çalışanları ise 2,5 yıla kadar erken emekli olabiliyor. Ancak bu avantajdan yararlanmak için ilgili iş kolunda en az 3600 gün fiili çalışma şartı aranıyor.
Radyasyonla Çalışanlar İçin Özel Durum: 2,5 Yıl Avantaj
Uzman, radyasyon içeren işlerde çalışanların her 360 güne karşılık 90 gün yıpranma payı kazandığını belirtiyor. Örneğin 8.500 prim günü bulunan bir çalışanın 7.000 günü radyasyonlu işte geçtiyse, bu kişiye 1.750 gün ekleniyor ve toplam prim süresi 10.250 güne yükseliyor.
Ayrıca yaş haddinden 875 gün (yaklaşık 2,5 yıl) indirim yapılıyor. Bu durumda 60 yaşında emekli olması gereken bir çalışan, 57,5 yaşında emekli olabiliyor. Ancak sadece “radyasyon bulunan ortamda çalışmak” yeterli sayılmıyor; fiilen radyasyona maruz kalınan işin yapılması gerekiyor. Ayrıca primlerin FHSZ belge türüne uygun olarak yatırılmış olması şart.
Doğum ve 3600 Günle Emeklilikte Dikkat Edilecek Noktalar
Kadın sigortalılar için doğum borçlanması da erken emeklilikte etkili olabiliyor. Staj sigortası olan kadınlar, stajla işe giriş tarihi arasında doğan çocukları için borçlanma yaparak sigorta başlangıcını öne çekebiliyor. Ancak SGK, sadece adına kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş kadınların bu haktan yararlanabileceğini hatırlatıyor.
Öte yandan, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi bulunan kadınlar, 3600 prim günü ve 58 yaş şartını sağladıklarında emeklilik hakkı kazanabiliyor. İsteğe bağlı sigorta primlerinin 1.259 günü aşmaması da kritik; aksi durumda 3600 günle emeklilik hakkı kaybediliyor.
