Milyonlar Bekliyor, Kademeli Emeklilikte Kritik Süreç Başladı mı?
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, Dünya Gazetesi’ndeki yazısında EYT sonrası oluşan yeni tabloyu değerlendirerek, kademeli emeklilik bekleyenler için sürecin tamamen kapanmadığını ve sistemin geleceğine bağlı olarak yeni düzenlemelerin gündeme gelebileceğini ifade etti.
Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle tarihinin en büyük kırılmalarından birini yaşadı. Erdursun’un analizine göre, kısa sürede 2 milyonu aşkın kişiye emeklilik hakkı tanınması yalnızca bir sosyal politika değişikliği değil, aynı zamanda sistemin mali ve yapısal dengelerini doğrudan etkileyen büyük bir dönüşüm oldu.
Ancak Erdursun’a göre asıl dikkat edilmesi gereken nokta, bu büyük dalganın ardından ortaya çıkan yeni süreç. Çünkü kamuoyunda oluşan “herkes emekli oldu” algısının aksine, sistem içerisinde hâlâ önemli bir kesim emeklilik hakkını bekliyor.
EYT Sonrası Yeni Dalga: Gecikmeli Emeklilik Süreci
Erdursun, özellikle prim gününü tamamlayamayan EYT’lilerin ve 1999 sonrası sigortalı olanların önümüzdeki yıllarda emeklilik sisteminin ana gündemini oluşturacağını belirtiyor. Bu grupta yer alan vatandaşlar için iki temel yol bulunuyor: Ya 5000 ile 5975 gün arasında değişen prim şartını tamamlamak ya da kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 3600 gün üzerinden emekliliği beklemek.
1999 sonrası sigortalılar için ise şartlar çok daha ağır. Bu kesimde SSK’lılar için 7000 gün, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında olanlar için 9000 gün prim şartı aranırken, yaş sınırı da değişmeden devam ediyor. Erdursun’a göre bu durum, yeni kuşaklar için emekliliğin daha geç yaşlarda mümkün olacağını açıkça ortaya koyuyor.
Başvurular Düşecek, Sistem Nefes Alacak
Erdursun’un dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise emeklilik başvurularındaki düşüş beklentisi. 2023’te yaşanan yoğun başvuru sürecinin ardından, önümüzdeki yıllarda bu sayının kademeli olarak azalacağı öngörülüyor.
Bu durumun sosyal güvenlik sistemi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirten Erdursun, çalışan sayısındaki artışla birlikte aktif/pasif dengesinin iyileşebileceğine dikkat çekiyor. Türkiye’nin genç nüfus avantajını koruması ve kayıt dışı istihdamın azaltılması halinde, sistemin Avrupa ortalamalarının dahi üzerine çıkabilecek bir potansiyele sahip olduğu ifade ediliyor.
Kademeli Emeklilik İçin “Yeşil Işık” İhtimali
Erdursun’a göre, tam da bu noktada kademeli emeklilik talepleri yeniden önem kazanıyor. 1999 sonrası sigortalı olan geniş bir kesim, mevcut şartların ağır olduğunu belirterek daha adil bir geçiş modeli talep ediyor.
Bugün için resmi bir düzenleme bulunmasa da Erdursun, sistemin mali olarak rahatlaması halinde bu taleplerin karşılık bulma ihtimalinin arttığını vurguluyor. Sosyal güvenlik sistemlerinin yalnızca teknik hesaplarla değil, aynı zamanda toplumsal beklentilerle şekillendiğini belirten Erdursun, önümüzdeki birkaç yılın kritik olduğuna işaret ediyor.
