Uzman İsim Uyardı, Erken Emeklilikte Bilinmesi Gerekenler
Sosyal güvenlik sistemi kapsamında sağlanan haklar, yalnızca bedensel hastalıklarla sınırlı kalmazken, ruhsal ve psikiyatrik rahatsızlıklar da emeklilik sürecinde belirleyici rol oynuyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, erken emeklilik şartlarına ilişkin önemli açıklamalarda bulunarak vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyardı.
Mevcut sistemde normal emeklilik için yaş, prim günü ve sigortalılık süresi gibi üç temel şart aranıyor. Ancak malulen emeklilikte bu koşulların tamamı geçerli değil. Özellikle yaş şartının kaldırılması, belirli sağlık sorunları yaşayan bireyler için daha erken yaşta emekli olma imkânı sunuyor.
Psikiyatrik hastalıklar da emeklilik kapsamında
Uzmana göre, erken emeklilik denildiğinde akla yalnızca fiziksel engeller gelmemeli. SGK tarafından belirlenen kriterlere göre birçok psikiyatrik rahatsızlık da çalışma gücünü ciddi ölçüde etkilediği durumlarda emeklilik hakkı doğurabiliyor. Bu kapsamda özellikle şizofreni, bipolar bozukluk, sanrısal bozukluklar ve ağır depresyon gibi hastalıklar öne çıkıyor.
Ayrıca zekâ düzeyiyle ilgili ciddi işlev kayıpları, yaygın gelişimsel bozukluklar ve beyin hasarına bağlı davranış bozuklukları da değerlendirme kapsamına alınıyor. Bu hastalıkların erken emekliliğe uygun sayılabilmesi için, kişinin çalışma gücünü önemli ölçüde kaybettiğinin sağlık kurulları tarafından belgelenmesi gerekiyor.
SGK verilerine göre malulen emeklilikte en sık karşılaşılan durumların başında kanser hastalıkları gelirken, psikiyatrik rahatsızlıklar da ikinci sırada yer alıyor. Bu durum, ruhsal hastalıkların iş gücü üzerindeki etkisinin ne kadar ciddi olduğunu ortaya koyuyor.
Emeklilik hakkı için kritik şartlar
Erken emeklilikten yararlanmak isteyen vatandaşların belirli kriterleri karşılaması gerekiyor. Malulen emeklilik için en temel şart, çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması. Bu oran, sağlık kurulları tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda belirleniyor.
Öte yandan yüzde 40 ve üzeri kayıp yaşayan bireyler için “engelli emekliliği” seçeneği de bulunuyor. Bu sistem, daha düşük oranlarda iş gücü kaybı yaşayan kişilere de emeklilik yolu açıyor. Malulen emeklilikte genel olarak 10 yıl sigortalılık süresi ve en az 1800 gün prim şartı aranıyor. Ancak ağır derecede bakıma muhtaç bireyler için 10 yıl şartı uygulanmayabiliyor.
Bu detaya dikkat: Emeklilik yolu kapanabilir
İsa Karakaş’ın özellikle dikkat çektiği noktalardan biri de hastalığın ne zaman ortaya çıktığı. Buna göre, eğer bir rahatsızlık sigorta başlangıcından önce mevcutsa, malulen emeklilik hakkı elde edilemiyor. Bu durum birçok kişi için kritik bir detay olarak öne çıkıyor.
Sigorta başlangıcından sonra ortaya çıkan hastalıklarda ise vatandaşların iki farklı emeklilik seçeneğini değerlendirme imkânı bulunuyor. Bu nedenle başvuru sürecinde bireysel durumun detaylı şekilde incelenmesi büyük önem taşıyor.
