1 Ocak'tan İtibaren Binalara 5 Yılda Bir Zorunlu Denetim Geliyor
Türkiye'de yapı güvenliğinin artırılmasına yönelik yeni bir adım atılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik taslağıyla, tamamlanan binaların kullanım sürecinde de düzenli olarak kontrol edilmesi hedefleniyor.
Özellikle geçmiş depremlerde binaların taşıyıcı sistemlerine yapılan izinsiz müdahalelerin oluşturduğu riskler, yeni denetim modelinin temel gerekçeleri arasında gösteriliyor. Hazırlanan taslak, 2021 yılından itibaren uygulanmaya başlanan Bina Kimlik Sertifikası sistemini esas alıyor. Sertifika bulunan yapıların beşer yıllık dönemlerde denetlenmesine ilişkin yasal hükmün uygulama ayrıntıları düzenleniyor.
Kolonlar, Kat Sayıları ve Kaçak Değişiklikler İncelenecek
Yeni sistem kapsamında yapı denetim kuruluşları, Bakanlık tarafından elektronik ortamda görevlendirilecek. Görevlendirmelerin her yıl ocak ayında yapılması, ekiplerin ise en geç iki ay içerisinde ilgili binalarda inceleme gerçekleştirmesi öngörülüyor.
Denetimlerde binaların kat sayısının ve taban alanının ruhsat bilgilerine uygunluğu kontrol edilecek. Ayrıca dış cephe çıkmaları, bodrum ve zemin katlardaki kolonların durumu ile taşıyıcı sistemlere yönelik müdahaleler incelenecek. Özellikle kolon kesme, taşıyıcı elemanlara zarar verme ve projeye aykırı değişiklikler üzerinde durulacak.
Binalardaki kritik çatlaklar, istinat duvarları, asansörlerin periyodik kontrol durumu ve yapıların kullanım amaçları da değerlendirme kapsamında bulunacak. İncelemelerin bina yöneticisi, maliklerden biri veya mahalle muhtarı eşliğinde yapılması planlanıyor. Denetim personeline yönelik tehdit veya şiddet yaşanması durumunda kolluk kuvvetlerinin desteğiyle işlemler tamamlanabilecek.
Usulsüzlük Tespit Edilirse Ne Olacak?
Denetimlerde ruhsata aykırı uygulama veya taşıyıcı sisteme müdahale belirlenmesi halinde tespitler fotoğraf ve video kayıtlarıyla belgelenecek. Hazırlanacak teknik raporlarda uygunsuzluğun niteliği, gerçekleştiği dönem ve sorumluluğu bulunan kişi veya kuruluşların belirlenmesine yönelik bilgiler yer alacak.
Raporların ilgili belediyelere veya valiliklere iletilmesinin ardından mevzuat çerçevesinde gerekli işlemler başlatılabilecek. Uygunsuzluğun niteliğine göre güçlendirme, mühürleme veya yıkım gibi yaptırımlar gündeme gelebilecek. Ancak her aykırılık doğrudan yıkım anlamına gelmeyecek.
Gözlemsel kontroller, ayrıntılı deprem performans analizinin yerine geçmeyecek. Bununla birlikte yapıların kullanım sırasında güvenliğinin korunmasına katkı sağlayacak. Öte yandan 1 Ocak 2027'den itibaren ruhsat alacak, inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerindeki binalarda Enerji Kimlik Belgesine ek olarak Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi de istenecek.
