AYM Kararı Sonrası Nafakada 5 Model Gündemde
İptal kararının ardından hazırlanacak yeni yasal çerçevede, nafakanın her durumda süresiz devam etmesi yerine tarafların şartlarına göre belirlenmesi üzerinde duruluyor. Gündemde ise farklı ihtiyaçlara cevap vermesi amaçlanan beş ayrı formül bulunuyor.
Karar, yoksulluk nafakasını bütünüyle ortadan kaldırmıyor. Tartışmanın odağında, nafakanın hangi süreyle ve hangi ölçütlerle belirleneceği bulunuyor. Bu nedenle hazırlanacak düzenlemenin, farklı yaşam koşullarını dikkate alan ve her dosyada somut değerlendirmeye izin veren bir yapı kurması bekleniyor.
Evlilik Süresi Belirleyici Olabilir
Yeni düzenleme için öne çıkan ilk seçenek, nafaka süresinin evliliğin uzunluğuyla ilişkilendirilmesi. Bu modele göre kısa süreli evliliklerde daha kısa, uzun süreli evliliklerde ise daha uzun nafaka süresi belirlenebilecek. Böylece her boşanma dosyasına aynı sürenin uygulanması yerine, evliliğin ne kadar sürdüğü temel ölçütlerden biri haline gelebilecek. Tarafların yaşı, ekonomik ve sosyal koşulları ile yeniden gelir elde edebilme imkânlarının da değerlendirmeye alınması bekleniyor.
Gündemdeki bir başka formül ise kademeli süre modeli. Bu sistemde hâkimin; evliliğin süresi, tarafların yaşı, gelir durumu, çalışma imkânı, eğitim düzeyi ve ekonomik koşulları gibi unsurları birlikte değerlendirmesi öngörülüyor. Belirlenecek farklı süre seçeneklerinden somut olaya en uygun olanının uygulanması gündeme gelebilecek.
Üçüncü seçenek ise nafaka süresinin doğrudan evlilik süresi kadar olması. Bu model hayata geçirilirse, belirli bir süre devam eden evlilikte nafaka yükümlülüğü de buna paralel bir süreyle sınırlandırılabilecek. Böylece nafaka süresi için daha kolay öngörülebilen bir sistem kurulması amaçlanabilecek.
Süre Bitince Dosya Yeniden Ele Alınabilecek
Üzerinde durulan dördüncü formül, nafakanın ilk aşamada belirli bir süreyle sınırlandırılması ve bu sürenin sonunda tarafların durumunun yeniden değerlendirilmesini içeriyor. Buna göre nafaka alan kişinin gelir durumu, çalışma imkânı, yaşı ve sosyal şartları ile nafaka ödeyen tarafın ekonomik gücü yeniden incelenebilecek. Koşullarda önemli bir değişiklik olması halinde nafakanın devamı, süresi veya miktarı konusunda yeni bir değerlendirme yapılabilecek.
Mevcut hukuk sisteminde de nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için çeşitli başvuru yolları bulunuyor. Yeni düzenlemede bu mekanizmaların daha belirgin ölçütlere bağlanması ve hâkime somut olayın koşullarına göre değerlendirme yapabileceği daha açık ve öngörülebilir bir çerçeve sunulması gündemde.
Özel Durumlarda Süresiz Nafaka Devam Edebilir
Beşinci formül ise süresiz nafakanın tamamen ortadan kaldırılması yerine istisnai durumlarda korunmasını öngörüyor. İleri yaş, sağlık sorunları, çalışma imkânının bulunmaması veya kişinin kendi geçimini sağlayamayacak durumda olması gibi özel şartlarda nafakanın daha uzun süreli ya da yaşam boyu devam etmesine imkân tanınabilecek.
AYM’nin kararında da nafaka süresinin belirlenmesinde evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi ölçütlerin dikkate alınabileceğine işaret edildi. Mahkeme, bazı özel durumlarda nafakanın yaşam boyunca sürmesini mümkün kılacak açık kriterlerin de kanunda yer alabileceğini belirtti.
