AYM, Süresiz Nafaka Düzenlemesini İptal Etti
Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ifadesini oy çokluğuyla iptal etti. Karar, boşanma sonrası yoksulluk nafakası uygulamasında yeni bir dönemin kapısını araladı.
Başvuru, Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından yapıldı. Mahkeme, boşanan eşe süresiz nafaka verilmesine imkan tanıyan düzenlemede yer alan “süresiz olarak” ifadesinin iptal edilmesini talep etti. Anayasa Mahkemesi de yaptığı değerlendirme sonucunda söz konusu ibarenin iptaline karar verdi.
Mevcut Düzenleme Ne Anlama Geliyordu?
Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinde, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebileceği hükmü yer alıyordu. Düzenlemede nafakanın “süresiz olarak” talep edilebileceği belirtiliyordu. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olup olmaması ise bu noktada ayrıca aranmıyordu.
Türkiye’de farklı nafaka türleri bulunuyor. Boşanma davası devam ederken ekonomik olarak zayıf tarafın ve çocukların mağdur olmaması için tedbir nafakası uygulanabiliyor. Boşanmanın kesinleşmesiyle bu nafaka sona eriyor. Çocuk için ödenen iştirak nafakası ise çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katkı amacı taşıyor ve genellikle çocuk reşit olana kadar devam ediyor.
En çok tartışılan başlık ise yoksulluk nafakası oldu. Bu nafakanın bağlanabilmesi için nafaka isteyen eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması, diğer tarafa göre daha ağır kusurlu olmaması ve karşı tarafın ödeme gücünün bulunması gerekiyor. Mevcut sistemde nafaka için belirlenmiş kesin bir yıl sınırı bulunmuyordu.
Nafaka Her Koşulda Ömür Boyu Sürmüyordu
Süresiz nafaka düzenlemesi tartışma konusu olsa da mevcut uygulamada nafaka her koşulda ömür boyu devam etmiyordu. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden sona eriyordu. Ayrıca fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, haysiyetsiz yaşam iddiasının ispatlanması veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi gibi durumlarda mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabiliyordu.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı, yeni yasal düzenleme ihtiyacını da beraberinde getirdi. Bu kararın ardından nafaka sisteminde süre, evlilik süresi, tarafların ekonomik durumu ve sosyal destek mekanizmaları gibi başlıkların yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
Yeni Düzenleme İçin Taslak Gündemde
Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, yeni düzenleme çalışmalarında evlilik süresinin esas alınması gündemde. Buna göre 3 yıl evli kalanlara 5 yıl, 5 yıl evli kalanlara 7 yıl, 10 yıl evli kalanlara ise 12 yıl süreyle nafaka ödenmesi gibi seçenekler üzerinde duruluyor. Belirlenen sürenin sonunda nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi planlanıyor.
Nafakanın sona ermesiyle maddi zorluk yaşayabilecek kişiler için sosyal yardım mekanizmalarının devreye alınması da değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor. Böylece nafaka kesintisi nedeniyle oluşabilecek mağduriyetlerin devlet destekleriyle giderilmesi amaçlanıyor.
Benzer bir başvuru 2012 yılında da Anayasa Mahkemesi’nin gündemine gelmiş, ancak o dönem süresiz nafaka düzenlemesinin iptali talebi reddedilmişti.
