Çoğu Çalışan Bilmiyor, İş Kazası Sonrası Ömür Boyu Gelir Hakkı
İş kazası geçiren veya mesleği nedeniyle kalıcı sağlık sorunu yaşayan çalışanları yakından ilgilendiren sürekli iş göremezlik geliri, belirli şartların sağlanması halinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından düzenli olarak ödeniyor. Uygulamadan yalnızca aktif çalışanlar değil, sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışmaya devam eden emekliler de yararlanabiliyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmasının yanı sıra, kişinin hayatını kaybetmesi halinde geride kalan hak sahiplerine ölüm geliri ödenebiliyor. Ayrıca şartları sağlayan kız çocuklarına evlenme ödeneği, vefat durumunda ise cenaze ödeneği verilebiliyor.
En Önemli Şart Yüzde 10’luk Kayıp
Sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanabilmesi için sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünü kalıcı olarak kaybettiğinin tespit edilmesi gerekiyor. Yetkilendirilmiş sağlık kuruluşları tarafından hazırlanan raporlar, SGK Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor.
Kurulun yaptığı değerlendirme sonucunda meslekte kazanma gücü kaybının en az yüzde 10 olduğunun belirlenmesi halinde gelir hakkı doğuyor. Kayıp oranının yüzde 10’un altında kalması durumunda sürekli iş göremezlik geliri bağlanmıyor. Belirlenen oran yükseldikçe sigortalıya ödenecek gelir miktarı da buna bağlı olarak artıyor.
Bu gelir için emeklilikte olduğu gibi belirli bir yaş, sigortalılık süresi veya asgari prim günü şartı aranmıyor. İşe başladığı ilk gün kaza geçiren ve henüz adına prim bildirilmemiş olan bir çalışan da gerekli şartların oluşması halinde gelir hakkından yararlanabiliyor.
Çalışmaya Devam Edenler De Yararlanabiliyor
Sürekli iş göremezlik geliri alabilmek için sigortalının işinden ayrılması, iş yerini kapatması veya ticari faaliyetini sonlandırması gerekmiyor. Hak sahibi kişi çalışmaya devam ederken aynı zamanda bu geliri de alabiliyor. Çalışan emeklilerin de iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle gerekli koşulları sağlamaları halinde bu ödeme için başvuru yapabilecekleri belirtiliyor.
Başvurular SGK birimlerine elden veya posta yoluyla yapılabildiği gibi e-Devlet üzerinden de gerçekleştirilebiliyor. Ancak Bağ-Kur kapsamında bulunan sigortalılar için farklı bir şart uygulanıyor. Bu kişilerin sürekli iş göremezlik geliri alabilmeleri için prim ve genel sağlık sigortası borçlarının bulunmaması gerekiyor.
Sağlık kurulu kararı çıktıktan sonra denetim sürecinin tamamlanması beklenmeden gelir bağlanabiliyor. Daha sonra yapılan incelemede olayın iş kazası veya meslek hastalığı olmadığı tespit edilirse ödeme kesiliyor. Haksız şekilde ödenen tutarlar da ilgili mevzuat kapsamında faiziyle geri istenebiliyor.
Gelirin Miktarı Nasıl Hesaplanıyor?
Bağlanacak sürekli iş göremezlik gelirinin hesabında sigortalının kazadan önceki prime esas kazancı dikkate alınıyor. Normal şartlarda kazadan önceki 12 aylık dönem içinde çalışılan son üç aya ait prime esas kazançların toplamı, bu dönemdeki prim ödeme gün sayısına bölünerek günlük kazanç hesaplanıyor.
İşe yeni başlayan ve aynı ay içerisinde kaza geçiren çalışanlarda, işe giriş tarihi ile kaza tarihi arasındaki kazanç ve çalışma günü esas alınıyor. İşe başladığı ilk gün kaza geçiren kişilerde ise aynı veya benzer işte çalışan emsal sigortalının günlük kazancı üzerinden hesaplama yapılıyor.
Sürekli iş göremezlik geliri, bir sosyal yardım değil, sigortalı çalışmanın sağladığı haklar arasında bulunuyor. Bu nedenle iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda kalıcı kayıp yaşayan sigortalıların sağlık kurulu raporlarını takip etmeleri ve gerekli şartları taşımaları halinde SGK’ya başvurmaları önem taşıyor.
