Doğum İzninde Yeni Düzenleme: Süre Artıyor, Maaş Farkı Tartışılıyor
Yeni düzenlemeyle Türkiye, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) belirlediği 24,7 haftalık dünya ortalamasına yaklaşmış olacak. Hükümetin bu adımı, 2014'ten bu yana düşüşte olan doğurganlık hızına karşı alınan önlemlerin bir parçası. 2024 yılı itibarıyla nüfus yenileme oranının altında seyreden doğurganlık hızı 1,48'e gerilemiş durumda.
Yeni düzenlemeye göre hamileliği sağlıklı ilerleyen kadınlar, doktor raporu şartıyla doğum öncesi zorunlu izin süresini 3 haftadan 2 haftaya indirerek 24 haftalık toplam iznin 22 haftasını doğum sonrasına taşıyabilecek.
Babalık İzninde Eşitlik, Koruyucu Ailelere Yeni Hak
Teklif yalnızca annelere yönelik değil; babalık izninde de kayda değer bir adım atılıyor. Bugüne kadar iş kanununa tabi işçiler için 5 gün olan babalık izni, memurlarla eşitlenerek 10 güne çıkarılıyor.
Bir diğer dikkat çekici yenilik ise koruyucu ailelere tanınan yeni haklarda. Daha önce yalnızca evlat edinen aileler mazeret izninden yararlanabiliyordu. Kanun teklifinin yasalaşmasıyla birlikte bir çocuğa koruyucu aile olan işçi ve memurlara da 10 günlük mazeret izni hakkı tanınacak.
Memur Tam Maaş Alıyor, İşçi Yüzde 56 ile Yetinmek Zorunda
Doğum izninin süresi artıyor; ancak bu süre zarfında elde edilen gelirde işçi ile memur arasındaki derin uçurum kapanmıyor. Devlet Memurları Kanunu'na göre memurlar, fiili çalışmaya bağlı ek ödemeler dışında tüm mali haklarını ve sosyal yardımlarını eksiksiz almaya devam ediyor. Öğretmenler gibi bazı gruplar ek ders ücretinden mahrum kalsa da genel tabloda memurlar neredeyse tam maaşla izinlerini geçiriyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ise 4/a ve 4/b kapsamındaki kadınlara geçici iş göremezlik ödeneği veriyor. Bu ödeneğin miktarı, son 12 aylık prime esas kazancın üçte ikisi oranında belirleniyor. Hesaplamada kullanılan 3 aylık referans döneminin 2021 yılında 12 aya çıkarılması ise yüksek enflasyon ortamında özellikle asgari ücretin üzerinde kazanan kadınları olumsuz etkiliyor. Örneğin brüt ücreti 1,5 asgari ücret düzeyinde olan bir işçi kadın, doğum izninde mevcut sistemde son maaşının yalnızca yüzde 56'sını alabiliyor. Bu tablo, aynı dönemde masrafları artan ailelerin bütçesine ciddi bir yük bindiriyor.SGK verilerine göre 2025 yılında doğum izni kullanan 4/a'lı yaklaşık 410 bin kadına 12,6 milyar lira ödendi.
