Tarım Arazilerindeki Kaçak Yapılar İçin Kritik Süreç Başladı
Tarım arazilerindeki kaçak yapılaşmaya karşı yürürlüğe giren yönetmelik, binlerce vatandaşı doğrudan etkilerken siyasi arenada da tartışmalara yol açtı. 4 Nisan 2026'da Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkındaki Yönetmelik ile bağ evleri, hobi bahçeleri, konteyner evler ve bungalovlar başta olmak üzere tarım arazilerindeki izinsiz yapıların tamamının yıkılması öngörüldü. Ancak yönetmeliğin yayımlanmasının hemen ardından konu AK Parti MKYK gündemine taşındı. Binlerce vatandaşın mağdur olabileceği endişesini dile getiren parti üyelerinin uyarısı üzerine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan devreye girdi ve ilgili bakanlıklara yeni bir düzenleme yapılması talimatını verdi. Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı konuyu masaya yatıracak.
Yönetmelik Ne Diyor? Kurallar Neler?
Mevcut yönetmelik, tarım arazilerindeki yapılaşma konusunda son derece katı bir çerçeve çiziyor. Buna göre bağ evi inşa edebilmek için en az 5 dönüm araziye sahip olmak zorunlu hale geliyor. Yapı büyüklüğü ise 30 metrekareyle sınırlandırılıyor; ancak bu taban alanı üzerine iki katlı bina inşaatına izin veriliyor. Bir parselde yalnızca tek bir bağ evi yapılabilecek, bir aile aynı bölgede birden fazla bağ evi edinemeyecek.
Dikili arazi üzerindeyse 30 metrekarelik bir yapı için 1 dönüm alan yeterli sayılıyor. Tüm bu yapılar için öncelikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan izin alınması zorunlu tutulurken "Toprak Koruma Kurulu" adıyla yeni bir yapı oluşturulacak. Tarla sahibi, kendi arazisinde bağ evi yapmak istediğinde önce alternatif alan arayışına girmeye yükümlü kılınacak.
Yıkmayana Ceza, Yıkmayan Belediyeye Fatura
Yönetmeliğin en sert maddelerinden biri yıkım süreciyle ilgili. İzinsiz yapısı bulunan kişilere yıkım için iki aylık süre tanınacak. Bu süre içinde yapısını yıkmayan arazi sahiplerine idari para cezası uygulanacak. Belediyeler ise yıkım kararı alan yapılar için bir ay içinde harekete geçmekle yükümlü.
Eğer belediye bu sürede yıkımı gerçekleştirmezse Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bizzat yıkımı yapacak ya da yaptıracak; ancak oluşan masrafları yüzde 100 fazlasıyla ilgili belediye bütçesinden kesecek. Kaçak yapının tapuya da "5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır" şeklinde işleneceği belirtilen yönetmelik, aykırılık giderilmeden bu şerhin kaldırılmayacağını da hüküm altına alıyor.
Tarla Parsellere Bölüp Satana Suç Duyurusu
Yönetmeliğin dikkat çeken bir diğer maddesi ise tarım arazilerini bungalov veya bağ evi amaçlı küçük parsellere bölerek satan ya da bu işlere aracılık edenleri kapsıyor. Bu kişiler hakkında doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulacak. Zeytinlikler de yeni düzenlemenin kapsamına alındı; dönüm başına 28 ile 55 adet zeytin bulunan araziler dikili tarım arazisi statüsüne alınırken bu arazilerde izinsiz yapılaşmanın önüne geçilmesi hedefleniyor.
Güneş enerjisi santrali kurulacak alanlarda ise yalnızca kuru marjinal tarım arazileri kullanılabilecek; diğer arazi sınıflarındaki talepler ise hiçbir koşulda kurul gündemine alınmayacak. Tüm bu düzenlemeler, yeniden şekillendirilecek yönetmelikte ne ölçüde korunacak sorusunun yanıtı ise bakanlıkların çalışmaları tamamlandığında netlik kazanacak.
