Yargıtay Netleştirdi Çırak ve Stajyerleri İlgilendiren Emsal Karar
Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın haberine göre Yüksek Mahkeme, çıraklık döneminde üretimde fiilen çalışıldığının iddia edildiği davada, eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle mahkeme kararını bozdu.
Çıraklık ve stajyerlik dönemlerinde yapılan sigortaların emeklilik hesabında dikkate alınması yönündeki talepler gündemdeki yerini korurken, Yargıtay’dan önemli bir karar geldi. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çırak olarak çalıştığı dönemde üretime katıldığını belirterek bu sürenin uzun vadeli sigorta kollarına tabi prim günlerine eklenmesini isteyen kişinin davasında, yerel mahkeme kararını eksik araştırma gerekçesiyle bozdu.
Dava, 1987-1989 yılları arasında 16 yaşındayken Makine Kimya Endüstrisinde çırak olarak çalışan bir kişinin başvurusu üzerine açıldı. Davacı, bu dönemdeki çalışmalarının zorunlu sigortalılık kapsamında değerlendirilmesini ve emekliliğine sayılmasını talep etti. İş Mahkemesi, tanık beyanlarına dayanarak davacının üretime yönelik çalıştığını ve meslek öğreniminin geri planda kaldığını değerlendirerek talebi kabul etti. Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı uygun buldu.
Yargıtay Eksik İncelemeye Dikkat Çekti
Dosyanın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğuna vurgu yaptı. Bu tür davalarda yalnızca tarafların sunduğu delillerle yetinilmemesi gerektiği, gerektiğinde mahkeme tarafından ayrıntılı araştırma yapılmasının zorunlu olduğu belirtildi.
Yargıtay, davacıya ilişkin işyeri kayıtları, ücret bordroları, puantaj kayıtları, SGK dosyaları ve varsa müfettiş inceleme raporlarının getirtilmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca aynı dönemde çalışan işçilerin, tarafsız nitelikteki başka işverenlerin ve çevredeki sigortalıların da dinlenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Kararda, çıraklık süresi içinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin eski Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri de hatırlatıldı. Ancak bu durumun her somut olayda aynı şekilde değerlendirilemeyeceği belirtildi.
Üretim Ön Plandaysa Çıraklık İlişkisi Tartışılır
Yargıtay kararında en önemli ölçüt, çıraklık ilişkisinin niteliği oldu. Çıraklık sözleşmesinde esas amacın çalışma değil, meslek ve sanat öğrenimi olduğu vurgulandı. Ancak çırak, işyerinde diğer çalışanlar gibi üretime fiilen katılıyor ve meslek eğitimi geri planda kalıyorsa artık klasik anlamda çıraklık ilişkisinden söz edilemeyeceği belirtildi.
Yüksek Mahkeme, somut olayda davacının üretime nasıl katıldığının, hangi işleri yaptığı, bu işleri yapabilecek yeterliliğe nasıl sahip olduğu ve faaliyetlerinin teorik eğitimi tamamlayan pratik eğitim kapsamında kalıp kalmadığının tam olarak araştırılmadığını belirledi. Bu nedenle Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırarak İş Mahkemesi kararını bozdu.
